ŚWIAT WYOBRAŻONY W PROZIE LIRYCZNEJ BOLESŁAWA LEŚMIANA: „LEGENDY TĘSKNOTY"

Abstrakt

Przedmiot omówienia stanowią opowieści poetyckie Bolesława Leśmiana zawarte w zbiorze Legendy tęsknoty. Podjęta została próba interpretacji mało znanych utworów Leśmiana w odwołaniu do antropologicznych badań nad wyobraźnią twórczą Gilberta Duranda i Gastona Bachelarda. Analiza polega na wyodrębnieniu figur wyobrażeniowych tworzących układy strukturalne dzieła literackiego oraz prześledzeniu, w jaki sposób funkcjonują one w tekście i jakiemu przetworzeniu uległy w wyobraźni twórcy. Analiza świata wyobrażonego w cyklu Legendy tęsknoty prowadzi do wniosku, że Bolesław Leśmian sięga do starych narracji (eposy archaiczne, mity, baśnie), w których świat wyobrażeń ma charakter schizomorficzny (obrazy antagonistyczne porządkuje zasada diairesis). Wyobraźnia Leśmiana modyfikuje twórczo kulturowy kod symboliczno-mityczny typowy dla schizomorficznej orientacji wyobraźni. Zastosowanie Durandowskiej perspektywy antropologicznych struktur wyobraźni pozwala zauważyć w tekstach Leśmiana persewerację jako zasadę porządkowania obrazów, które są figurami cierpienia. Perseweracja obrazów cierpienia służy spotęgowaniu rozpaczy, bohaterowie jego opowieści poetyckich uosabiają antropologiczny model homo patiens. Wszystkie te zabiegi artystyczne prezentują antropologię tragiczną bohaterów i prowadzą do określonego efektu, jakim jest estetyczna kategoria smutku.