THE ORIGINS OF THE POLISH PROSE POEM: TWO FORGOTTEN POEMS PUBLISHED IN ZENON PRZESMYCKI’S “CHIMERA”
DOI:
https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/3Keywords:
„Chimera”, Zenon Przesmycki-Miriam, Maria Zawieyska [Laura Konopnicka-Pytlińska], Zdzisław DębickiAbstract
The article presents two forgotten prose poems, both published in the leading periodical of Polish modernism, “Chimera”, edited by Zenon Przesmycki-Miriam. It revises the chronology of prose poems in Aleksander Szczęsny’s oeuvre, pointing to their emergence several years earlier than recognized in existing scholarship. The study identifies works by Maria Zawieyska as being authored by Laura Pytlińska, the daughter of Maria Konopnicka. It also presents a little-known cycle by Zdzisław Dębicki, a poet and critic associated with “Tygodnik Ilustrowany”. The article complements and expands upon the findings of monographs on the prose poem and indicates that this genre featured in “Chimera” more often than in other literary magazines.
References
Baudelaire Charles. 1869. Petits poèmes en prose. [In:] Œuvres complètes de Charles Baudelaire. T. 4 : Petits Poèmes en prose, Les Paradis artificiels. Paris : Michel Lévy Frères.
Baudelaire Charles. 1904a. Cudzoziemiec. [In:] Poemaciki prozą. Przeł. I.N [Z. Przesmycki]. „Chimera”, t. 7, z. 19. S. 114.
Baudelaire Charles. 1904b. Anywhere out of the world – Gdziebądź precz z tego świata. [In:] Poemaciki prozą. Przeł. I.N [Z. Przesmycki]. „Chimera”, t. 7, z. 19. S. 114–116.
Bąbiak Grzegorz P. 2000. Bibliografia zawartości „Życia”, „Strumienia” i „Chimery”. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW.
Bąbiak Grzegorz P. 2002a. „Chimera” i periodyki niemieckiego modernizmu. [In:] Polonistyczne spotkania. Tybinga. Red. Danuta Knysz-Tomaszewska, Jadwiga Zacharska. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW. S. 37–45.
Bąbiak Grzegorz P. 2002b. Metropolia i zaścianek. W kręgu „Chimery” Z. Przesmyckiego. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW.
Bytkowski Zygmunt. 1901. Prorok. „Chimera”, t. 3, z. 9. S. 435–439.
Dębicki Zdzisław. 1901. Oczy, Włosy, Usta. „Chimera”, t. 2, z. 4–5. S. 303–308.
Duninówna Helena. 1968. Ludzie i rzeczy. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
Grzymała-Siedlecki Adam. 1973. Świat aktorski moich czasów. Warszawa: PIW.
Hendzel Władysław, Obrączka Piotr. 1988. Z problemów czasopiśmiennictwa Młodej Polski (w kręgu „Życia”, „Krytyki” i „Chimery”). Opole: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich.
Huysmans Joris-Karl. 1922. À Rebours. Paris : G. Crès.
Huysmans Joris-Karl. 1976. Na wspak. Przeł. Julian Rogoziński. Warszawa: Czytelnik.
Kluba Agnieszka. 2014. Poemat prozą w Polsce. Warszawa–Toruń: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Knysz-Tomaszewska Danuta, Bąbiak Grzegorz P. 2008. Le dialogue texte-image dans „La Chimère” (Varsovie 1901-1907). [In:] L’Europe des revues (1880-1920). Estampes, photographies, illustrations. Dir. Évanghélia Stead, Hélène Védrine. Paris : Presses Universitaires de Paris-Sorbonne. P. 397-416.
Laura Konopnicka-Pytlińska. Aktorka, mieszkanka Żarnowca [online]. Protokół dostępu: https://muzeumzarnowiec.pl/laura-konopnicka-pytlinska-aktorka-mieszkanka-zarnowca/ [27.09.2023].
Laura Pytlińska. 1973. [In:] Słownik biograficzny teatru polskiego 1765–1965. Oprac. Jadwiga Czachowska, Zbigniew Ryszewski. Warszawa: PWN. S. 576–577.
Lipski Jan Józef. 1975. Twórczość Jana Kasprowicza w latach 1891–1906. Warszawa: PIW.
Lorentowicz Jan. 1929. Dwadzieścia lat teatru. T. 1. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka.
Maeterlinck Maurice. 1896. Aglavaine et Sélysette. Paris : Société du Mercure de France.
Markowska Maria. 1901 Babie lato. „Chimera”, t. 3, z. 9. S. 431–438.
Miciński Tadeusz. 1902. W mroku gwiazd. „Chimera”, t. 5, z. 13. S. 51–69.
Okulicz-Kozaryn Małgorzata. 2022. Brzozowski contra Miriam. Spór jednostronny. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Przesmycki Zenon Miriam. 1901. Jan Artur Rimbaud. „Chimera”, t. 2, z. 4–5. S. 217–267.
Przybyszewski Stanisław. 1901. Nad morzem. Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Przybyszewski Stanisław. 1902. Poezje prozą. Warszawa: Wydawnictwo J. Fiszer.
Rimbaud Arthur. 1904. Po Potopie. [In:] Poemaciki prozą. Przeł. I.N [Z. Przesmycki]. „Chimera”, t. 7, z. 19. S. 116–117.
Rogowicz Wacław. 1910a. Teatr Mały (Wolna Scena): „Aglawena i Selizeta”, poemat dramatyczny M. Maeterlincka. „Prawda”, nr 11. S. 13.
Rogowicz Wacław. 1910b. Teatr Mały (Wolna Scena): „Panna Julia”, dramat w 2 odsłonach A. Strindberga… „Prawda”, nr 8. S. 12.
Sobieraj Tomasz. 2019. Artysta, sztuka i społeczeństwo. Spory i polemiki wokół Confiteor Stanisława Przybyszewskiego. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Szczepańska Anna. 2008. „Chimera”. Tekstowa kolekcja Zenona Przesmyckiego. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.
Szczęsny Aleksander. 1907. Liryka. „Chimera”, t. 10, z. 30. S. 454–466.
Szczęsny Aleksander. 1913. Miasto. „Prawda”, nr 50. S. 11–12.
Szczęsny Aleksander. 2000. Poezje wybrane. Oprac. Radosław Okulicz-Kozaryn, Maria Ignaszak. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Śliwińska Irmina. 1939–1946. Zdzisław Dębicki (1871–1931). [In:] Polski Słownik Biograficzny. T. 5. Red. Władysław Konopczyński. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. S. 142.
Z pierwszego dywanu Dżelaleddina. 1905. Przeł. i tworzył Tadeusz Miciński. „Chimera”, t. 9, z. 27. S. 375–400.
Zabawa Krystyna. 1999. „Kalejdoskop myśli, wrażeń i obrazów” – młodopolskie odmiany krótkiego poematu prozą. Kraków: Universitas.
Zawieyska Maria [Laura Konopnicka-Pytlińska]. 1901. Fragmenty. „Chimera”, t. 3, z. 9. S. 460–471.
