SLAM: ETYKA UCIELEŚNIENIA. NA PRZYKŁADZIE TWÓRCZOŚCI MARIE DARAH
DOI:
https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/24Słowa kluczowe:
Slam, etyka-estetyka, socjologia literatury, teorie płci i intersekcjonalności, marginalizacja, upodmiotowienie, Marie DarahAbstrakt
Tekst slamowy trwa nie dłużej niż trzy minuty i jest wykonywany przez osobę, która go napisała przed publicznością, bez scenografii, muzyki, sprzętu czy kostiumu. Egalitarna i minimalistyczna estetyka, oparta na zjawisku ucieleśnienia slamu (poetyckie „ja” odpowiada „ja” osoby poetyckiej) stanowi prawdziwe pole badań nad homologią między stylem życia a poetyckim stylem pisania. Co więcej, główną zasadą slamu jest polityczne zrozumienie, etyka, która leży u podstaw jego żywej estetyki. Emancypacyjna moc slamu wynika zatem z dwóch definiujących go aspektów: zasad i formy. Charakteryzując się pewną formalną wolnością, ta poetycka autonarracja przeciwstawia się klasycznej poezji, ponieważ odmawia ustanowienia apriorycznych zasad estetycznych. Istnieje jednak wiele formalnych dziedzictw związanych z oralnością, potrzebą zapamiętywania lub dosłownym tłumaczeniem słowa „slam”, które znaczy tyle, co „trzasnąć” lub „uderzyć”. Estetyczne cechy slamu wyjaśniają, dlaczego wydaje się on siłą napędowej rewolucji w belgijskiej poezji. Niniejsze studium slamu analizuje przypadek Marie Darah, młodej belgijskiej osoby slamerskiej. Jeden ze slamowanych i opublikowanych zbiorów poezji lub autonarracji przez ową osobę slamerską – „ono”, jest przykładem tej estetyki ucieleśnienia i ujawnia zjawisko, które z niej wynika: ponowne poznanie siebie i innych.
Bibliografia
Baudelaire Charles. 1857. Les Fleurs du Mal. Paris : Poulet-Mallassis et de Broise.
Baudelaire Charles. 1927. Kwiaty zła. Przeł. Bohdan Wydżga. Warszawa: Gebethner i Wolff.
Bilge Sirma. 2009. Théorisations féministes de l’intersectionnalité. « Diogène », n° 225. P. 70-88.
Bobillot Jean-Pierre, Vorger Camille. 2023. Des Hydropathes au slam : les poésies scéniques modernes. Eléments pour une médiopoétique intégrée. [In:] Poésie en scène. Éd. Brigitte Denker Bercoff, Florence Fix, Peter Schnyder, Frédérique Toudoire-Surlapierre. Paris : Orizons. P. 81-94.
Cabot Jérôme. 2017. La scène ouverte de slam : dispositif, situation, politique. [In:] Performances poétiques. Dir. Jérôme Cabot. Nantes : Éditions nouvelles Cécile Defaut. P. 79-101.
Cello Serena. 2022. Slammeurs et public : une coparticipation performative. « Altre Modernità », n° 28. P. 342-350.
Darah Marie. 2022. Sous le noir du tarmac. Bruxelles : maelstrÖm reEvolution.
Duve Thierry de. 1981. La performance, hic et nunc. [In:] Performance, textes et documents. Dir. Chantal Pontbriand. Montréal : Parachute. P. 18-27.
Hamburger Käte. 1986. La Logique des genres littéraires. Trad. Pierre Cadiot. Paris : Seuil.
On ne s’excuse de rien. 2019. Éd. Lisette Lombé. Bruxelles : maelstrÖm reEvolution.
Poiré Anne-Sophie. 2019. « Safe space » : bulles de bienveillance. « Le Soleil » [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.lesoleil.com/2019/10/12/safe-space-bulles-de-bienveillance-ecce8924d2ac0d37b4c65664f9ce613c/ [2.10.2023].
Présentation de « On ne s’excuse de rien ». 2019. Objectif Plume [en ligne]. Protocole d’accès : https://objectifplumes.be/doc/on-ne-sexcuse-de-rien/ [13.02.2025]
Rodriguez Antonio. 2012. Fictions, figuration et diction en poésie lyrique : énonciation et pragmatique dans la théorie française contemporaine. [In:] Présences du sujet dans la poésie française contemporaine (1980-2008). Dir. Elisa Bricco. Saint-Étienne : Presses universitaires de Saint-Étienne. P. 143-159.
Théval Gaëlle, Penot-Lacassagne Olivier. 2018. Poésie & performance. Nantes : Éditions nouvelles Cécile Defaut.
Touret Michèle. 2010. Où sont-elles ? Que font-elles ? La place des femmes dans l’histoire littéraire. Un point de vue de vingtiémiste. « Fabula-LhT », n° 7 [en ligne]. Protocole d’accès : http://www.fabula.org/lht/7/touret.html [12.09.2023].
