SLAM: ETYKA UCIELEŚNIENIA. NA PRZYKŁADZIE TWÓRCZOŚCI MARIE DARAH

Autor

DOI:

https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/24

Słowa kluczowe:

Slam, etyka-estetyka, socjologia literatury, teorie płci i intersekcjonalności, marginalizacja, upodmiotowienie, Marie Darah

Abstrakt

Tekst slamowy trwa nie dłużej niż trzy minuty i jest wykonywany przez osobę, która go napisała przed publicznością, bez scenografii, muzyki, sprzętu czy kostiumu. Egalitarna i minimalistyczna estetyka, oparta na zjawisku ucieleśnienia slamu (poetyckie „ja” odpowiada „ja” osoby poetyckiej) stanowi prawdziwe pole badań nad homologią między stylem życia a poetyckim stylem pisania. Co więcej, główną zasadą slamu jest polityczne zrozumienie, etyka, która leży u podstaw jego żywej estetyki. Emancypacyjna moc slamu wynika zatem z dwóch definiujących go aspektów: zasad i formy. Charakteryzując się pewną formalną wolnością, ta poetycka autonarracja przeciwstawia się klasycznej poezji, ponieważ odmawia ustanowienia apriorycznych zasad estetycznych. Istnieje jednak wiele formalnych dziedzictw związanych z oralnością, potrzebą zapamiętywania lub dosłownym tłumaczeniem słowa „slam”, które znaczy tyle, co „trzasnąć” lub „uderzyć”. Estetyczne cechy slamu wyjaśniają, dlaczego wydaje się on siłą napędowej rewolucji w belgijskiej poezji. Niniejsze studium slamu analizuje przypadek Marie Darah, młodej belgijskiej osoby slamerskiej. Jeden ze slamowanych i opublikowanych zbiorów poezji lub autonarracji przez ową osobę slamerską – „ono”, jest przykładem tej estetyki ucieleśnienia i ujawnia zjawisko, które z niej wynika: ponowne poznanie siebie i innych.

Biogram autora

Emma Lozano - Université Libre de Bruxelles

Doktorantka literaturoznawstwa na Université libre de Bruxelles (stypendystka FRS-F.N.R.S). Jej zainteresowania badawcze sytuują się na pograniczu literatury i socjologii, a w centrum jej badań znajduje się współczesna poezja belgijska. Zafascynowana poezją performowaną na scenie, miała okazję spotkać się z wieloma artystami, m.in. z Marie Darah. To właśnie te spotkania coraz wyraźniej ukierunkowują jej refleksję na zjawisko slamu.

Doctorante en littérature à l’Université libre de Bruxelles (Aspirant FRS-F.N.R.S). Ses recherches se situent au croisement de la littérature et de la sociologie et portent sur la poésie belge contemporaine. Passionnée par la poésie performée sur scène, elle a eu la joie de rencontrer certain·es artistes, tel·le que Marie Darah. Ces rencontres alimentent une réflexion portant, de plus en plus, sur le slam en particulier.

Bibliografia

Baudelaire Charles. 1857. Les Fleurs du Mal. Paris : Poulet-Mallassis et de Broise.

Baudelaire Charles. 1927. Kwiaty zła. Przeł. Bohdan Wydżga. Warszawa: Gebethner i Wolff.

Bilge Sirma. 2009. Théorisations féministes de l’intersectionnalité. « Diogène », n° 225. P. 70-88.

Bobillot Jean-Pierre, Vorger Camille. 2023. Des Hydropathes au slam : les poésies scéniques modernes. Eléments pour une médiopoétique intégrée. [In:] Poésie en scène. Éd. Brigitte Denker Bercoff, Florence Fix, Peter Schnyder, Frédérique Toudoire-Surlapierre. Paris : Orizons. P. 81-94.

Cabot Jérôme. 2017. La scène ouverte de slam : dispositif, situation, politique. [In:] Performances poétiques. Dir. Jérôme Cabot. Nantes : Éditions nouvelles Cécile Defaut. P. 79-101.

Cello Serena. 2022. Slammeurs et public : une coparticipation performative. « Altre Modernità », n° 28. P. 342-350.

Darah Marie. 2022. Sous le noir du tarmac. Bruxelles : maelstrÖm reEvolution.

Duve Thierry de. 1981. La performance, hic et nunc. [In:] Performance, textes et documents. Dir. Chantal Pontbriand. Montréal : Parachute. P. 18-27.

Hamburger Käte. 1986. La Logique des genres littéraires. Trad. Pierre Cadiot. Paris : Seuil.

On ne s’excuse de rien. 2019. Éd. Lisette Lombé. Bruxelles : maelstrÖm reEvolution.

Poiré Anne-Sophie. 2019. « Safe space » : bulles de bienveillance. « Le Soleil » [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.lesoleil.com/2019/10/12/safe-space-bulles-de-bienveillance-ecce8924d2ac0d37b4c65664f9ce613c/ [2.10.2023].

Présentation de « On ne s’excuse de rien ». 2019. Objectif Plume [en ligne]. Protocole d’accès : https://objectifplumes.be/doc/on-ne-sexcuse-de-rien/ [13.02.2025]

Rodriguez Antonio. 2012. Fictions, figuration et diction en poésie lyrique : énonciation et pragmatique dans la théorie française contemporaine. [In:] Présences du sujet dans la poésie française contemporaine (1980-2008). Dir. Elisa Bricco. Saint-Étienne : Presses universitaires de Saint-Étienne. P. 143-159.

Théval Gaëlle, Penot-Lacassagne Olivier. 2018. Poésie & performance. Nantes : Éditions nouvelles Cécile Defaut.

Touret Michèle. 2010. Où sont-elles ? Que font-elles ? La place des femmes dans l’histoire littéraire. Un point de vue de vingtiémiste. « Fabula-LhT », n° 7 [en ligne]. Protocole d’accès : http://www.fabula.org/lht/7/touret.html [12.09.2023].

Opublikowane

2026-01-14

Jak cytować

Lozano, E. (2026). SLAM: ETYKA UCIELEŚNIENIA. NA PRZYKŁADZIE TWÓRCZOŚCI MARIE DARAH. Prace Polonistyczne, 81. https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/24

Numer

Dział

VI. PEJZAŻ TERAŹNIEJSZY POETYCKIEJ OPOWIEŚCI W SLAMIE - ARTYKUŁY