DOROTA MASŁOWSKA A ZACIERANIE SIĘ GRANIC GATUNKOWYCH: MIĘDZY SLAMEM A HIP-HOPEM, MIĘDZY POEZJĄ, TEATREM I PROZĄ

Autor

DOI:

https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/17

Słowa kluczowe:

Dorota Masłowska, hip-hop, slam, powieść, Paw królowej, Inni ludzie

Abstrakt

Artykuł, po zaprezentowaniu różnic pomiędzy slamem a rapem i hip-hopem, przedstawia porównanie dwóch wybranych hybrydowych powieści Doroty Masłowskiej, Paw królowej (Masłowska 2005) i Inni ludzie (Masłowska 2018). Najpierw przedstawione zostają zabiegi prozodyczne, dokonane prze autorkę na tych pozornie prozatorskich tekstach (rytm, rymy, podział na wersy, aliteracje, itp.). Następnie pokazane jest, na czym polega teatralność tych powieści oraz ich oralność wtórna. W wyniku porównania tych dwóch, odległych od siebie o 13 lat publikacji, można stwierdzić, iż nawet jeśli Masłowska w sposób jawny nie odwołuje się do slamu (co czyni w wypadku rapu), to jej twórczość na przestrzeni lat przechodzi od sfery oddziaływania hip-hopu w kierunku slamu właśnie, wykazując przy tym, jak dalece zatarte są we współczesnej literaturze granice gatunkowe.

Biogram autora

Kinga Siatkowska-Callebat - Université de la Sorbonne à Paris

Wykładowczyni na Uniwersytecie Sorbońskim, gdzie prowadzi zajęcia poświęcone literaturze, tłumaczeniom i kinematografii polskiej. Po uzyskaniu doktoratu poświęconego powieści Karola Irzykowskiego Pałuba z 1903 roku oraz polskiej prozie międzywojennej, jej badania skupiają się na dialogu współczesnej kultury polskiej z tradycją romantyczną. Jest autorką wielu artykułów, dwóch książek popularnonaukowych, współredaktorką ośmiu zbiorów oraz krytycznego wydania tłumaczenia powieści Karola Irzykowskiego.

MCF HDR à Sorbonne Université où elle assure les cours de littérature, traduction et cinéma polonais. Après son doctorat consacré à l’étude du roman de Karol Irzykowski, La Chabraque (Pałuba) de 1903 et de la prose polonaise de l’entre-deux-guerres, elle focalise ses recherches sur le dialogue de la culture polonaise de l’extrême contemporain avec la tradition romantique. Auteure de nombreux articles, de deux livres de diffusion du savoir, codirectrice de huit ouvrages collectifs, ainsi que de l’édition critique de la traduction du roman de Karol Irzykowski.

Bibliografia

[am]. 2018. „Inni ludzie”? Hip-hopowy poemat Doroty Masłowskiej zapowiedziany na maj 2018! Bookclips, 10.04. [online]. Protokół dostępu: https://booklips.pl/premiery-i-zapowiedzi/inni-ludzie-hip-hopowy-poemat-doroty-maslowskiej-zapowiedziany-na-maj-2018/ [1.05.2024].

Babelio. Dorota Maslowska [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.babelio.com/auteur/Dorota-Maslowska/69504 [1.05.2025]

Brugeron Pierre-Emanuel. 2014. L’oralité secondaire. « Implications philosophiques », 27.10. [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.implications-philosophiques.org/loralite-secondaire/ [26.11.2023].

Calvet Louis-Jean. 1985. La chanson comme métissage. « Vibrations », n° 1. P. 71-80.

Diderot Denis. 1796. Jacques le fataliste et son maitre. Paris : Buisson.

Diderot Denis. 1920. Kubuś Fatalista i jego pan. Trad. Tadeusz Boy-Żeleński. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”.

Florczyk Tomasz. 2019. Obrzeża genologii. Gatunki literackie obecne w polskich tekstach hip-hopowych. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. Adama Regiewicza, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie [online]. Protokół dostępu: http://dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080/dlibra/docmetadata?id=6179&from=publication [12.06.2024].

Hładki Paweł. 2013. De la polonité selon Dorota Masłowska. « Itinéraires » [en ligne]. Protocole d’accès: https://journals.openedition.org/itineraires/879 [09.12.2025].

Huelle Paweł. 2001. Mercedes-Benz. Z listów do Hrabala. Kraków: Znak.

Huelle Paweł. 2004. Mercedes-Benz : Sur des lettres à Hrabal. Trad. Jean-Yves Erhel. Paris: Gallimard.

„Inni ludzie” na Placu Defilad [online]. Protokół dostępu: https://trwarszawa.pl/news/inni-ludzie-na-placu-defilad/ [14.12.2025].

Jadanowska Karolina. 2014. Rola słowa w subkulturze hiphopowej. [In:] Słowo we współczesnych dyskursach. Red. Katarzyna Jachimowska, Barbara Kudra, Ewa Szkudlarek-Śmiechowicz. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. S. 323–330 [online]. Protokół dostępu: https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/27484/323-330%20Karolina%20Jadanowska_%20Rola%20slowa%20w%20subkulturze%20hiphopowej.pdf?sequence=1&isAllowed=y [20.11.2023].

Jaworski Krzysztof [b.d.]. Paw królowej Doroty Masłowskiej [online]. Protokół dostępu: https://culture.pl/pl/dzielo/krzysztof-jaworski-paw-krolowej-doroty-maslowskiej [12.06.2024].

Karczewski Leszek. 2006. Hip-hop opera [online]. Protokół dostępu: http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/21916.html [1.05.2024].

Masłowska Dorota. 2002. Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną – powieść. Warszawa: Wydawnictwo Lampa i Iskra Boża.

Masłowska Dorota. 2003. Polococktail party. Trad. Zofia Bobowicz. Paris : Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2005. Paw królowej. Warszawa: Biblioteka Twoich Myśli.

Masłowska Dorota. 2006. Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku. Warszawa: TR Warszawa.

Masłowska Dorota. 2008a. Tchatche ou crève. Trad. Isabelle Jannès-Kalinowski. Paris : Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2008b. Między nami dobrze jest. Warszawa: Lampa i Iskra Boża.

Masłowska Dorota. 2008c. Deux pauvres Roumains parlant polonais. Trad. Kinga Joucaviel. Toulouse : Presses universitaires du Mirail.

Masłowska Dorota. 2011. Vive le feu ! (On s'entend bien). Trad. Isabelle Jannès-Kalinowski. Paris : Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2012. Kochanie, zabiłam nasze koty. Warszawa: Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2013. Chéri, j’ai tué les chats. Trad. Isabelle Jannès-Kalinowski. Paris : Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2014. Jak zostałam wiedźmą. Opowieść autobiograficzna dla dorosłych i dzieci. Warszawa: Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2015. Więcej niż możesz zjeść. Felietony parakulinarne. Warszawa: Noir sur Blanc.

Masłowska Dorota. 2017. Jak przejąć kontrolę nad światem, nie wychodząc z domu. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Masłowska Dorota. 2018. Inni ludzie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Masłowska Dorota. 2020. Jak przejąć kontrolę nad światem 2. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Masłowska Dorota. 2022. Bowie w Warszawie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Masłowska Dorota. 2023a. Mam tak samo jak ty. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Masłowska Dorota. 2023b. „Owijałam w bawełnę już dostatecznie długo!” – Dorota Masłowska w RMF FM [online]. Protokół dostępu: https://www.youtube.com/watch?v=Gp_nEA0ZlrI&t=1017s [30.04.2024].

Mastalski Arkadiusz Sylwester. 2011. Poetyka tekstu hiphopowego a aktualizacja systemu prozodyjnego. Praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. Jerzego Waligóry, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Wydział Filologiczny [online]. Protokół dostępu: https://www.academia.edu/1178014/Poetyka_tekstu_hiphopowego_a_aktualizacja_systemu_prozodyjnego [15.11.2023].

Nadana Katarzyna. 2006. Jak być królową. „Teksty Drugie”, nr 4. S. 110–115.

Ong Walter J. 2014. Oralité et écriture. La technologie de la parole. Trad. Hélène Hiessler. Postface de John Hartley. Paris : Les Belles Lettres.

Petetin Véronique. 2009. Slam, rap et « mondialité ». « Études. Revue de culture contemporaine », n° 410 [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.revue-etudes.com/article/slam-rap-et-mondialite/11970#Paywall [30.04.2024].

Savary Cyprienne. 2021. Le sampling langagier dans l’œuvre de Bedoes. Mémoire de Master dirigé par Mateusz Chmurski et Agnieszka Karpowicz en cotutelle avec Sorbonne Université et l’Université de Varsovie (texte non publié).

Siatkowska-Callebat Kinga. 2024. Dorota Masłowska ou les langages de la pop culture. Entre mimesis langagière et provocation. [In:] Langages de la littérature polonaise du XXIe siècle. Éd. Piotr Seweryn Rosół, Piotr Sobolczyk. Paris : IES. P. 87-104.

Tchatche ou crève. Les Éditions Noir sur Blanc [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.leseditionsnoirsurblanc.fr/catalogue/tchatche-ou-creve [1.05.2024].

Terpińska Aleksandra (reżyserka). 2019. Dorota Masłowska, Inni ludzie, official book trailer [online]. Protokół dostępu: https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DG8KGWvoS7zg [1.05.2024].

Tyszler Corinne. 2009. Entre rap et slam : un souffle nouveau dans la langue ? « Journal français de psychiatrie », n° 3(34). P. 16-18.

Vorger Camille. 2021. Le slam poésie clamée. De la chanson à la performance. [In:] Théorie du lyrique. Une anthologie de la critique mondiale de la poésie. Éd. Antonio Rodriguez. Université de Lausanne [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.theorie-lyrique.net/article/view/3980/3622 [30.04.2024].

Wojda Aleksandra. 2021. Sonosphères et mémoires dans le roman polonais d’après 1989 : Tchatche ou crève de Dorota Masłowska et Chante les jardins de Pawel Huelle. [In:] Pologne plurielle. Mémoire de l’Autre dans la Pologne contemporaine. Éd. Florence Corrado-Kazanski, Aleksandra Wojda. Pessac : MSHA. P. 143-168.

Zumthor Paul. 1983. Introduction à la poésie orale. Paris : Seuil.

Opublikowane

2026-01-14

Jak cytować

Siatkowska-Callebat, K. (2026). DOROTA MASŁOWSKA A ZACIERANIE SIĘ GRANIC GATUNKOWYCH: MIĘDZY SLAMEM A HIP-HOPEM, MIĘDZY POEZJĄ, TEATREM I PROZĄ. Prace Polonistyczne, 81. https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/17

Numer

Dział

V. POEMAT PROZĄ W ROZLEGŁYCH AMPLITUDACH ODCZYTAŃ XXI WIEKU - ARTYKUŁY