Podwójnie niechciane_ni. queerowe osoby uchodźcze na granicy polsko-białoruskiej
DOI:
https://doi.org/10.26485/PS/2026/75.2/6Słowa kluczowe:
queerowe badania migracyjne, osoby LGBTQI+ w migracji przymusowej, granica polsko-białoruska, sekurytyzacja migracji, intersekcjonalność i przemoc granicznaAbstrakt
Tekst analizuje sytuację osób LGBTQI+ w doświadczeniu migracji przymusowej w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem granicy polsko-białoruskiej, w perspektywie queerowych badań migracyjnych. Łącząc analizę teoretyczną z pogłębioną lekturą dwóch raportów empirycznych, artykuł pokazuje, w jaki sposób seksualność i płeć funkcjonują jako kluczowe osie selekcji, podatności na przemoc oraz warunkowego dostępu do ochrony międzynarodowej. Autor argumentuje, że polski reżim graniczno-migracyjny wytwarza hierarchiczne formy ochrony, w których osoby queerowe – zwłaszcza rasizowane i przekraczające granicę w sposób nieregularny – stają się podmiotami „podwójnie niechcianymi”. Analiza ujawnia, że przemoc graniczna, procedury azylowe oraz odpowiedź humanitarna nie są neutralnymi mechanizmami ochrony, lecz elementami szerszego aparatu władzy, w którym prawa osób LGBTQI+ pozostają selektywne, warunkowe i strukturalnie ograniczone.
Bibliografia
Agamben Giorgio. 2008. Homo sacer. Suwerenna władza i nagie życie. tłum. S. Królak. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Cantú Lionel. 2009. The sexuality of migration: Border crossings and Mexican immigrant men. New York: New York University Press.
Foucault Michel. 2009. Bezpieczeństwo, terytorium, populacja. tłum. M. Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Giametta Calogero. 2017. The sexual politics of asylum: Sexual orientation and gender identity in the UK asylum system. London–New York: Routledge.
Jansen Sabine, Thomas Spijkerboer. 2011. Fleeing homophobia: Asylum claims related to sexual orientation and gender identity in Europe. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam / COC Nederland.
Jarosz Sarian, Kot Kot, Darin Loka, Jarmiła Rybicka, Elisa Sandri. (eds.) 2025. Beyond protection. Designing intersectional humanitarian response to LGBTQI+ displacement in Poland. Raport.
Konsorcjum Migracyjne. 2025. Crossing double borders. LGBTQI+ displacement to Poland: Persecution, discrimination and challenges in accessing humanitarian assistance. Raport. https://konsorcjum.org.pl/en/crossing-double-borders/ [dostęp: 14.01.2026].
Lewis A. Rachel, Nancy A. Naples. 2014. “Introduction: Queer migration, asylum, and displacement”. Sexualities 17(8): 911–918.
Luibhéid Eithne. 2002. Entry denied: Controlling sexuality at the border. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Luibhéid Eithne. 2008. “Queer/migration: An unruly body of scholarship”. GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies 14(2–3): 169–190.
Luibhéid Eithne, Lionel Cantú. (eds.). 2005. Queer migrations: Sexuality, U.S. citizenship, and border crossings. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Luibhéid Eithne, Karma R. Chávez. (eds.). 2020. Queer and trans migrations: Dynamics of illegalization, detention, and deportation. Urbana: University of Illinois Press.
Mbembe Achille. 2018. Nekropolityka. tłum. K. Bojarska. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Miles Robert. 1989. Racism. London: Routledge.
Mole Richard. 2021. Queer migration and asylum in Europe. London: UCL Press.
Murji Karim, John Solomos. (eds.). 2005. Racialization: Studies in theory and practice. Oxford: Oxford University Press.
Murray David A.B. 2016. Real queer? Sexual orientation and gender identity refugees in the Canadian refugee apparatus. London–New York: Rowman & Littlefield.
Puar Jasbir K. 2007. Terrorist assemblages: Homonationalism in queer times. Durham–London: Duke University Press.
Shakhsari Sima. 2014. “The queer time of death: Temporality, geopolitics, and refugee rights”. Sexualities 17(8): 998–1015.
Spijkerboer Thomas. (ed.). 2013. Fleeing homophobia: Sexual orientation, gender identity and asylum. London–New York: Routledge.
Stowarzyszenie Interwencji Prawnej. 2025. Zawieszenie prawa do azylu „na granicy białoruskiej”, czyli gdzie?. https://interwencjaprawna.pl/zawieszenie-prawa-do-azylu-na-granicybialoruskiej-czyli-gdzie/?utm_source=chatgpt.com [dostęp: 14.01.2026].
