Nieheteronormatywne starzenie się – doświadczenia i refleksje gejów z „milczącej generacji”

Autor

  • Dorota Majka-Rostek Uniwersytet Wrocławski

DOI:

https://doi.org/10.26485/PS/2026/75.2/1

Słowa kluczowe:

homoseksualność, geje, starzenie się, gerontologia krytyczna

Abstrakt

Procesy starzenia się osób nieheteroseksualnych od lat 70. XX wieku stanowią obszar refleksji i badań naukowych. Badacze wychodzą z założenia, że z jednej strony członkowie mniejszości seksualnych podzielają z innymi wiele doświadczeń związanych z upływem czasu, z drugiej strony w ich przypadku procesy te charakteryzują się pewną specyfiką wynikającą z mniejszościowego statusu społecznego. Zasadniczym celem artykułu jest przedstawienie wybranych aspektów starzenia się prezentowanych w 23 wywiadach narracyjnych przeprowadzonych z gejami należącymi do tzw. milczącej generacji, czyli kreującymi zręby swojej tożsamości seksualnej w czasach PRL. Wypowiedzi mężczyzn na temat różnych aspektów starzenia się stanowią ilustrację tego, że procesy te mają zarówno elementy uniwersalne, jak i związane ze specyfiką społecznego konstruowania nienormatywnych seksualności, co uzasadnia uwzględnienie w ich interpretacjach założeń krytycznej gerontologii, jak również odniesień do teorii przyspieszonego starzenia się oraz kryzysowych kompetencji.

Bibliografia

Allen Katherine R., Karen A. Roberto. 2016. Family relationships of older LGBT adults. In: andbook of LGBT elders: An interdisciplinary approach to principles, practices, and policies. D.A. Harley, P.B. Teaster (eds.). 43–64. Cham: Springer.

Berger Raymond M. 1982. Gay and gray. The older homosexual man. Urbana: University of Illinois Press.

Braun Virginia, Victoria Clarke. 2019. “Reflecting on reflexive thematic analysis”. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health 11(4): 589–597. https://doi.org/10.1080/2159676X.2019.1628806.

Bugajska Beata. 2020. „Sytuacja życiowa osób starszych nieheterormatywnych – analiza przypadków w perspektywie biograficznej”. Exlibris Social Gerontology Journal 19(2): 42–58. https://doi.org/10.24917/27199045.192.3.

Chong Wayne F.W., Danan Gu. 2021. Critical Gerontology. W: Encyclopedia of gerontology and population aging. D. Gu, M.E. Dupre (eds.). 1225–1246. Cham: Springer.

Clarke Victoria, Sonja J. Ellis, Elizabeth Peel, Damien Riggs. 2010. Lesbian, gay, bisexual, trans and queer psychology: An introduction. Cambridge: Cambridge University Press.

Eichsteller Marta. 2019. “There is more than one way–a study of mixed analytical methods in biographical narrative research”. Contemporary Social Science 14(3–4): 447–462. https://doi.org/10.1080/21582041.2017.1417626.

Finogenow Maria, Magdalena Zadworna-Cieślak. 2012. „Perspektywa pozytywnego starzenia się w okresie późnej dorosłości”. Pedagogika Rodziny 2(4): 117–128.

Fredriksen-Goldsen Karen. 2016. “The future of LGBT+ aging: A blueprint for action in services, policies, and research”. Generations 40(2): 6–15.

Friend Richard A. 1991. “Older lesbian and gay people: A theory of successful aging”. Journal of homosexuality 20(3–4): 99–118. https://doi.org/10.1300/j082v20n03_07.

Heaphy Brian. 2007. “Sexualities, gender and ageing: Resources and social change”. Current Sociology 55(2): 193–210. https://doi.org/10.1177/0011392107073301.

Herek Gregory M. 2004. “Beyond «Homophobia»: Thinking about sexual prejudice and stigma in the twenty-first century”. Sex Res Soc Policy 1: 6–24. https://doi.org/10.1525/srsp.2004.1.2.6.

Imieliński Kazimierz. 1965. Zboczenia płciowe. Dynamiczna teoria zboczeń płciowych. Warszawa: PZWL.

Kelly Jim. 1977. “The aging male homosexual: Myth and reality”. The Gerontologist 17(4): 328–332. https://doi.org/10.1093/geront/17.4.328.

Kimmel Douglas C. 1977. “Psychotherapy and the older gay man”. Psychotherapy: Theory, Research and Practice 14: 386–393. https://doi.org/10.1037/h0087510.

King Neal, Toni Calasanti. 2006. Empowering the old: Critical gerontology and antiaging in a global context. In: Aging, globalization and inequality: The new critical gerontology. J. Baars, D. Dannefer, C. Phillipson, A. Walker (eds.). 139–157. Amityville, NY: Baywood.

Knauer Nancy. 2011. Gay and lesbian elders: History, law, and identity politics in the United States. Burlington: Ashgate Publishing.

Kochman Arlene. 1997. “Gay and lesbian elderly: Historical overview and implications for social work practice”. Journal of Gay and Lesbian Social Services 6(1): 1–10. https://doi.org/10.1300/J041v06n01_01.

Kurpios Paweł. 2003. „Poszukiwani, poszukiwane. Geje i lesbijki a rzeczywistość PRL”. Zeszyty Kulturoznawcze 1: 7–34.

Lyons Anthony, Samantha Croy, Catherine Barrett, Carolyn Whyte. 2015. “Growing old as a gay man: How life has changed for the gay liberation generation”. Ageing & Society 35(10): 2229–2250. https://doi.org/10.1017/S0144686X14000889.

Mannheim Karl. 1952. The Problem of generations. In: Essays on the sociology of knowledge. P. Kecsmeti (eds.). 276–322. New York: Oxford University Press.

Miller Lisa R. 2023. “Queer aging: Older lesbian, gay, and bisexual adults’ visions of late life”. Innovation in Aging 7(3): igad021. https://doi.org/10.1093/geroni/igad021.

Mizielińska Joanna, Justyna Struzik, Agnieszka Król. 2017. Różnym głosem. Rodziny z wyboru w Polsce. Warszawa: PWN.

Pereira Henrique, Debanjan Banerjee. 2021. “Successful aging among older LGBTQIA+ people: Future research and implications”. Frontiers in psychiatry 12: 756649. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.756649.

Rosenfeld Dana. 2010. Lesbian, gay, bisexual, and transgender ageing: Shattering myths, capturing lives. In: The Sage handbook of social gerontology. D. Dannefer, C. Phillipson (eds.). 226–238. London: Sage Publications.

Rubin Gayle S. 2004. „Rozmyślając o seksie: Zapiski w sprawie radykalnej teorii polityki seksualności”. Lewą Nogą 16: 164–224.

Ryziński Remigiusz. 2021. Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów. Wołowiec: Czarne.

Schope Robert D. 2005. “Who’s afraid of growing old? Gay and lesbian perceptions of aging”. Journal of Gerontological Social Work 45(4): 23–39. https://doi.org/10.1300/J083v45n04_03.

Schütze Fritz. 2012. Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne. W: Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów. K. Kaźmierska (red.). 141–278. Kraków: Nomos.

Shiu Chengshi, Anna Muraco, Karen Fredriksen-Goldsen. 2016. “Invisible care: Friend and partner care among older lesbian, gay, bisexual, and transgender (LGBT) adults”. Journal of the Society for Social Work and Research 7(3): 527–546. https://doi.org/10.1086/687325.

Slevin Kathleen F., Thomas J. Linneman. 2010. “Old gay men’s bodies and masculinities”. Men and Masculinities 12(4): 483–507. https://doi.org/10.1177/1097184X08325225.

Szukalski Piotr. 2009. „Plany związane z przechodzeniem na emeryturę osób na przedpolu starości”. Ubezpieczenia społeczne. Teoria i praktyka. luty: 10–15. https://core.ac.uk/download/pdf/71968823.pdf.

Vella Christian, Trish Hafford-Letchfield. 2018. Older gay men and active ageing: Unpacking narratives. In: Active and healthy ageing in Malta gerontological and geriatric inquiries. M. Formosa (ed.). 55–74. Malta: BDL Books.

Więch Arkadiusz. 2005. Różowy odcień PRL-u. Zarys badań nad mniejszościami seksualnymi w Polsce Ludowej. W: Homoseksualizm – perspektywa interdyscyplinarna. K. Slany, B. Kowalska, M. Śmietana (red.). 257–264. Kraków: Nomos.

Opublikowane

2026-06-11

Jak cytować

Majka-Rostek, D. (2026). Nieheteronormatywne starzenie się – doświadczenia i refleksje gejów z „milczącej generacji”. Przegląd Socjologiczny, 75(2), 9–27. https://doi.org/10.26485/PS/2026/75.2/1

Numer

Dział

ARTYKUŁY