Shaping place with cultural heritage: The case of “painted village”
DOI:
https://doi.org/10.26485/PS/2026/75.2/5Keywords:
culture, tradition, functional heritage, neo-endogenous development, sustainable developmentAbstract
This article examines the role and significance of functional heritage in local development. The theoretical part analyses the relations and interplay between phenomena and concepts such as culture, tradition, folk art, and functional heritage, as well as neo-endogenous development and sustainable development. The empirical component focuses on the development of the Zalipie community in the Małopolska Province, where the custom of painting colourful floral motifs on the exterior and interior walls of buildings is recognised as an important element of cultural heritage. The authors argue that over the years this custom has evolved into a form of functional heritage, serving as an instrument of development and aligning with the principles of sustainable development.
References
Balińska Agata. 2019. „Wiejska turystyka kulturowa w kontekście rozwoju endogennego”. Zagadnienia Doradztwa Rolniczego 98(3): 24–33.
Bartosz Adam, Anna Bartosz. 2005. Kolorowe Zalipie. Informator Turystyczny. Tarnów: Wydawnictwo Muzeum Okręgowego w Tarnowie.
Brzozowska Leonia. 2023. „Scenariusze Zalipia. Współczesne sposoby re(prezentowania) przeszłości sztuki ludowej”. Studia i Materiały Lubelskie 24: 109–118. https://doi.org/10.61464/siml.19.
Bukraba-Rylska Izabela. 2017a. Doświadczenie kultury – propozycje teoretyczne. W: Lokalne dziedzictwo kulturowe w doświadczeniu mieszkańców wsi. I. Bukraba-Rylska, M. Wieruszewska, K. Burdyka (red.). 1–44. Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
Bukraba-Rylska Izabela. 2017b. Zakończenie. W: Lokalne dziedzictwo kulturowe w doświadczeniu mieszkańców wsi. I. Bukraba-Rylska, M. Wieruszewska, K. Burdyka (red.). 117–134. Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
Cavanagh John, Jerry Mander. (eds). 2004. Alternatives to economic globalization. A better world is possible. San Francisco: Berret-Koehler Publishers.
Cessanis Michał. 2022. Kwiaty rosną tu wszędzie i to nawet zimą. Poznaj Zalipie, najbardziej kolorową wieś w Polsce, o której mówi cały świat. National Geographic Polska. www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/zalipie-z-czego-slynie-najbardziej-kolorowawies-w-polsce-i-z-czego-slynie [dostęp: 20.08.2025].
Foryś Grzegorz, Krzysztof Gorlach. 2023. Rozwój jako ruch społeczny. Wykłady o ruchach społecznych i rozwoju zrównoważonym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
Golec Marcin. 2024. „Malowa wieś” na krajowej liście dziedzictwa niematerialnego UNESCO. Radio Kraków. www.radiokrakow.pl/aktualnosci/tarnow/malowana-wies-na-krajowej-liscie-dziedzictwaniematerialnego-unesco [dostęp: 20.08.2025].
Hickel Władyslaw. 1906. „Malowanki ludowe w Powiślu Dąbrowskim”. Lud 12(1): 113–121.
Hobsbawm Eric. 1983. Introduction: Inventing traditions. W: The invention of tradition. E. Hobsbawm, T. Ranger (eds.). 1–14. Cambridge: Cambridge University Press.
Hobsbawm Eric, Terence Ranger. (eds.). 1983. The invention of tradition. Cambridge: Cambridge University Press.
Gmina Olesno. 2024. Podsumowanie Działania LEADER 2014–2020. https://gminaolesno.pl/podsumowanie-dzialania-leader-2014-2020[dostęp: 26.11.2025].
Jackowski Aleksander. 2007. Polska sztuka ludowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jałowiecki Bohdan. 2010. Społeczne wytwarzanie przestrzeni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
Klekotko Marta, Krzysztof Gorlach. 2011. Miejsce, lokalność, globalizacja. Przyczynek do problematyki socjologii wsi (i nie tylko) w społeczeństwie ponowoczesnym. W: Obszary wiejskie w Polsce. Różnorodność i procesy różnicowania. H. Podedworna, A. Pilichowski (red.). 25–35. Warszawa: IFIS PAN.
Krygier Martin. 2002. Tradycja. W: Encyklopedia Socjologii. t. 4. W. Kwaśniewicz i in. (red.). 255–259. tłum.: Krzysztof Gorlach. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Langlois Simon. 2001. Traditions: Social. W: Encyclopedia of the social & behavioral sciences. vol. 23: J. Smelser, P.B. Baltes (eds.). 15829–15933. Amsterdam–Paris–New York–Oxford–Shannon–Singapore–Tokyo: Elsevier.
Lekiewicz Ina. 2023. „Debiuty”: Video zza kulis styczniowo-lutowej okładki „Vogue Polska”. Vogue Polska. www.vogue.pl/a/wideo-zza-kulis-styczniowo-lutowej-okladki-vogue-polska [dostęp: 23.08.2025].
Malowany Miś. 2025. Przewodnik po Zalipiu. https://malowanymis.pl/przewodnik-po-zalipiu [dostęp: 23.01.2025].
Nikonorov Milita. 2016. I szepcę Ci skromnie: „Nie zapomnij o mnie”. https://nikonorov.pl/tag/zalipie [dostęp: 23.01.2025].
Nowak Piotr, Anna Jastrzębiec-Witowska, Krzysztof Gorlach. 2025. W: Polska wieś. Wizja odnowy i rozwoju. P. Goliński, W. Poczta, N. Genstwa-Namysł (red.). 209–226. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Osmólski Patryk. 2023. Zalipie i malowana wieś. O tym jak pasja stworzyła atrakcję. Osmol Blog. www.osmol.pl/zalipie-malowana-wies [dostęp: 20.08.2025].
Piotrowski Wacław. 1965. Miasto Opole i jego struktura ekologiczna w wypowiedziach aktywistów terenowych, Opole: Instytut Śląski w Opolu.
Piotrowski Wacław.1966. Społeczno-przestrzenna struktura miasta Łodzi. Studium ekologiczne. Wrocław–Warszawa–Kraków: Ossolineum.
Piotrowski Wacław. 1968. Miejska społeczność lokalna a organizacje terenowe. Warszawa: Komitet Badania Regionów Uprzemysłowionych.
Ray Christopher. 2006. Neo-endogenous rural development in the EU. In: Handbook of rural studies. P. Cloke, T. Marsden, P. Mooney (eds.). 278–291. London–Thousand Oaks–New Delhi: SAGE Publications.
Shils Edward. 1981. Tradition. Chicago: University of Chicago Press.
Szmygin Bogusław. 2016. Światowe dziedzictwo kultury UNESCO – charakterystyka, metodologia, zarządzanie. Warszawa–Lublin: Polski Komitet Narodowy / COMOS, Politechnika Lubelska.
Traba Robert. 2024. Historia (nie) na sprzedaż. Kraków–Budapeszt–Syrakuzy: Wydawnictwo Austeria.
Woźniczko Magdalena, Dominik Orłowski. 2014. „«Malowana Wieś» Zalipie jako przejaw turystyki etnograficznej na Powiślu Dąbrowskim”. Zarządzanie w Kulturze 15(2): 182–197. https://doi.org/10.4467/20843976ZK.14.015.2223.
Żyła-Michalska Agnieszka, Paweł Starosta. 2011. „Wstęp”. Acta Universitatis Lodziensis Folia Sociologica 37: 3–4.
