Pasma ruchu pieszego / linie ruchu pieszego: Dopasowanie ciała i przechodzenie przez drzwi
DOI:
https://doi.org/10.26485/PS/2026/75.1/3Słowa kluczowe:
dopasowanie ciała, pasma ruchu pieszego, poruszanie się obok siebie, drzwi, kategoryzacja uczestnictwa (ang. membership categorization)Abstrakt
Istnieje bardzo niewiele badań analizujących rolę artefaktów w kształtowaniu wspólnego poruszania się w miejscach publicznych. Na nagraniach wideo dokumentujących pieszych przechodzących przez drzwi w centrum handlowym, zaobserwowaliśmy, jak wejścia i drzwi przyczyniają się do tworzenia mobilnych formacji, takich jak pasma lub linie ruchu pieszego. Drzwi stanowią punkt organizujący wspólną orientację kierunkową uczestników, a proces ich przekraczania wiąże się ze zmianami tempa ruchu oraz reorganizacją dystansu przestrzennego między osobami przemieszczającymi się. Dowodzimy, że formy mobilne, takie jak wspólne poruszanie się w miejscach publicznych, opierają się na kulturowo i metodycznie ukształtowanej dynamice dopasowania ciała względem innych osób. Opierają się one również na wspólnej orientacji względem przejść zapewniających przestrzenie prowadzące do drzwi, które piesi chcą przekroczyć. Fizyczno-artefaktowe granice, takie jak drzwi, chodniki i pasma ruchu pieszego, odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu wspólnego poruszania się. Szczególną uwagę poświęcamy przypadkowi przechodzenia przez drzwi, w którym ruch pieszych przyjmuje postać szeregowego ustawienia w formacie prowadzący–podążający. Proponujemy traktować tę postać mobilnej organizacji jako odrębną formę agregacji interakcyjnej, odmienną zarówno od poruszania się obok siebie, jak i od innych typów przemieszczania się w układzie szeregowym.
Bibliografia
Gilbert Margaret. 1992. On social facts. Princeton NJ: Princeton University Press.
González-Martínez Esther. 2024. Senior staff member walks ahead, nursing intern follows: Mobility practices in hospital corridors. In: Medical and healthcare interactions: Members’ competence and socialization. S. Keel (ed.). 73–101. Abingdon: Routledge.
González-Martínez Esther, Adrian Bangerter, Kim Lê Van. 2017. “Passing-by «Ça va?» checks in clinic corridors”. Semiotica 215: 1–42. https://doi.org/10.1515/sem-2015-0107.
Ingold Tim. 2004. “Culture on the ground: The world perceived through the feet”. Journal of Material Culture 9(3): 315–340. https://doi.org/10.1177/1359183504046896.
Ivarsson Jonas. 2012. The turn-organization of pool-skate sessions [Conference presentation]. American Anthropological Association 111th Annual Meeting, November 14–18, San Francisco, CA.
Jayyusi Lena. 1984. Categorization and the moral order. Boston: Routledge & Kegan Paul.
Lee John R.E., D. Rodney Watson. 1993. Final report to the Plan Urbain: Public space as an interactional order. Paris: Plan Urbain.
Livingston Eric. 1987. Making sense of ethnomethodology. London: Routledge & Kegan Paul.
McIlvenny Paul, Mathias Broth, Pentti Haddington. 2014. “Moving together: Mobile formations in interaction”. Space and Culture 17(2): 104–106. https://doi.org/10.1177/1206331213508679.
Mondada Lorenza. 2023. Mobile body arrangements in public space: Revisiting “withs” as local accomplishments. In: New perspectives on Goffman in language and interaction: Body, participation and the self. L. Mondada, A. Peräkylä (eds.). 241–275. New York: Routledge.
Norman Don A. 2013. The design of everyday things. Cambridge, MA: The MIT Press.
Pollner Melvin. 1979. Explicative transactions: Making and managing meaning in traffic court. In: Everyday language: Studies in ethnomethodology. G. Psathas (ed.). 229–255. New York: Irvington.
Ryave Alan L., James N. Schenkein. 1974. Notes on the art of walking. In: Ethnomethodology: Selected readings. R. Turner (ed.). 265–274. Harmondsworth: Penguin.
Sacks Harvey. 1984. Notes on methodology. In: Structures of social action: Studies in conversation analysis. J.M. Atkinson, J. Heritage (eds.). 21–27. Cambridge: Cambridge University Press.
Sacks Harvey. 1992. Lectures on conversation (Vol. 1 and 2). Oxford: Basil Blackwell.
Schenkein Jim. 1978. Sketch of an analytic mentality for the study of conversational interaction. In: Studies in the organization of conversational interaction. J. Schenkein (ed.). 1–6. New York: Academic Press.
Watson Rod. 1999. “La production de l’espace public en ville en tant que champ d’observation phénoménale”. Recherches en Communication 12: 53—80. https://doi.org/10.14428/rec.v12i12.47043.
Weilenmann Alexandra, Daniel Normark, Eric Laurier. 2014. “Managing walking together: The challenge of revolving doors”. Space and Culture 17(2): 122–136. https://doi.org/10.1177/1206331213508674.

