Rytmicznie warstwowane osady stokowe
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1960/8/4Słowa kluczowe:
rytmiczna sekwencja warstw, uwarunkowania geologiczne, okresy chłodne, plejstocenAbstrakt
Wstępne badania utworów typu grèzes litées lub éboulis ordonnés przeprowadzono w Klementowicach koło Jędrzejowa oraz w Parkoszowicach koło Miechowa. Porównanie tych osadów z analogicznymi utworami znanymi z Francji ujawniło pewne różnice. Miąższość analizowanych formacji jest mniejsza niż w przypadku osadów francuskich. Poszczególne warstwy i laminacje są również znacznie cieńsze, a częstotliwość ich występowania wyraźnie większa niż we Francji. W ujęciu całościowym, badane formacje wykazują istotne różnice w uziarnieniu materiału oraz w rytmicznej sekwencji naprzemiennych warstw. Różnice te pomiędzy osadami tego typu we Francji i w Polsce najprawdopodobniej wynikają z odmiennych uwarunkowań geologicznych i klimatycznych. Akumulacja materiału lodowcowego, która nie miała miejsca we Francji, dostarczyła znacznych ilości drobnoziarnistego materiału, obficie występującego w polskich grèzes litées. Kontrasty te częściowo można również przypisać bardziej kontynentalnym warunkom klimatycznym panującym w Polsce.
Autor przypuszcza, że analizowane formacje mogą stanowić szczególną odmianę bardziej ogólnej kategorii rytmicznie warstwowanych osadów stokowych, dla których określenia grèzes litées lub éboulis ordonnés nie wydają się w pełni adekwatne.
W badanych odsłonięciach osady stokowe o charakterze warstwowanym występują w postaci serii kolejnych generacji, oddzielonych strefami wietrzenia oraz glebami kopalnymi. Można wyróżnić co najmniej cztery generacje tych formacji, które odpowiadają czterem okresom chłodnym.
Bibliografia
Alexandre, J., 1958 - Le modelé quaternaire de l'Ardenne Centrale. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 81.
Beaujeu-Garnier, J., 1953 - Modelé périglaciaire dans le Massif Centrale française. Rev. Géomorph. Dyn.
Bout, P., 1953 - Etude de géomorphologie dynamique en Islande. Expéd. Polaires Franç. 3.
Cailleux, A., 1948 - Etude de cryopédologie. Centre Doc. Univ. Sorbonne, Paris.
Dylik, J., 1956 - Coup d'oeil sur la Pologne périglaciaire. Biuletyn Peryglacjalny, nr 4.
Dylik, J., Raynal, R. ,1958 - Programme de travail de la Commission de Géomorphologie Périglaciaire. Biuletyn Peryglacjalny, nr 6.
Guilcher, A., Tricart, J., 1954 - La XXXVIe Excursion Géographique Interuniversaire, Champagne et Lorraine. Ann. Géogr., no 335, t. 63.
Guillien, Y., 1951 - Les grèzes litées de Charente. Rev. Géogr. Pyrenées et S-O, t. 22.
Guillien, Y., 1954 - Le litage des grèzes. C. R. Acad. Sci., t. 238, Paris.
Gullentops, F., 1952 - Quelques dépôts d'éboulis ordonnés. Bull. Soc. Belge Géol., t. 61.
Macar, P., Alexandre, J., 1958 - Compte rendu de la session extraordinaire de la Société Géologique de Belge et de la Société Belge de Géologie, de Paléontologie et d'Hydrologie, tenu à Liège, Trois-Ponts et Laroche du 20 au 30 septembre 1957. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 81.
Malaurie, J., 1949 - Evolution actuelle des pentes sur la côte ouest du Groenland (baie de Disco). Bull. Ass. Géogr. Français, no 198-199.
Malaurie, J., Guillien, Y., 1953 - Le modelé cryo-nival des versants meubles des Skansen (Disco, Groenland). Interprétation générale des grèzes litées. Bull. Soc. Géol. France, 6e sér., t. 3.
Mensching, H., 1953 - Morphologische Studien in Hohen Atlas von Marokko. Würzburger Geogr. Arb., H. 1.
Mensching, H., 1955 - Das Quartär in den Gebirgen Marokkos. Pet. Geogr. Mitt., Ergzh., no 256.
Mihailescu, V., 1957 - Observations concernants certaines formes périglaciaires relevées entre Sarmisegatuza et Riul de Mori. Revue Géol. Géogr., t. 1.
Raynal, R., 1956 - Les phénomènes périglaciaires au Maroc et leur place dans l'évolution morphologique. Rapp. Comm. Périgl. UGI, Rio de Janeiro 1956; Biuletyn Peryglacjalny, nr 4.
Tricart, J., 1950 - Le modelé des pays froids, fasc. 1: Le modelé périglaciaire. Cours de géomorphologie, 2e partie, Fasc. I, CDU, Paris.
Unger, K. P., 1958 - Pleistozäne Schuttbildungen im westlichen Thüringer Schiefergebirge. Geologie, Jhg. 7.
Wiche, K., 1955 - Fussfläche im Hohen Atlas. Öster. Akad. Wiss., 1.
