Historical heroes in children’s literature on selected rulers from the Jagiellonian dynasty in the works of Grażyna Bąkiewicz
DOI:
https://doi.org/10.26485/me.2025.2-05Keywords:
Grażyna Bąkiewicz, children’s literature, historical literature, historical figure, creationAbstract
The aim of this article is to show the tendency to create historical characters in contemporary literature on historical topics for young readers. These characters are presented on the basis of selected novels and short stories by Grażyna Bąkiewicz. The discussion is preceded by a brief theoretical introduction concerning the individual functions, categories and characteristics of texts for the youngest readers, which are key to historical children’s literature.
References
Bąkiewicz, G. (2017a). Jadwiga kontra Jagiełło. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Bąkiewicz, G. (2017b). Zygmuncie, i kto tu rządzi?. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Bąkiewicz, G. (2018a). Bona – zło wcielone?. W: G. Bąkiewicz, K. Szymeczko, P. Wakuła, Od morza do morza. 10 opowiadań z czasów Jagiellonów (s. 112–136). Łódź: Wydawnictwo Literatura.
Bąkiewicz, G. (2018b). Kronika pisana igłą. W: G. Bąkiewicz, K. Szymeczko, P. Wakuła, Od morza do morza. 10 opowiadań z czasów Jagiellonów (s. 5–26). Łódź: Wydawnictwo Literatura.
Bąkiewicz, G. (2018c). Litwin na polskim tronie. W: G. Bąkiewicz, K. Szymeczko, P. Wakuła, Od morza do morza. 10 opowiadań z czasów Jagiellonów (s. 27–46). Łódź: Wydawnictwo Literatura.
Bąkiewicz, G. (2018d). Magik przyjechał. W: G. Bąkiewicz, K. Szymeczko, P. Wakuła, Od morza do morza. 10 opowiadań z czasów Jagiellonów (s. 67–90). Łódź: Wydawnictwo Literatura.
Bąkiewicz, A. (2023). Ada i sześć palców Warneńczyka. Łódź: Wydawnictwo Literatura.
Bąkiewicz, G. (2025). Wiadomość mailowa (online), korespondencja prywatna do: H. Olszewska, cyt. 25.08.2025. Wydawnictwo Nasza Księgarnia, post zapowiadający premierę powieści G. Bąkiewicz W co wierzyliście Słowianie. Pobrane z: https://www.facebook.com/share/p/1FUQZ3qBWB/ (dostęp: 7.09.2025).
Baluch, A. (2003). Od ludus do agora. Rozważania o książkach dla dzieci i młodzieży i o sposobach lektury, które wiodą od zabawy do poważnej rozmowy o literaturze. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Berkan-Jabłońska, M. (2024). Łódź w polskiej powieści młodzieżowej XXI wieku. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 68 (1), 185–205.
Białek, J. (1961). Literatura dziecięca okresu międzywojennego na tle ówczesnych kierunków pedagogicznych. Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie. Historia i teoria nauczania języka polskiego, 12, 77–97.
Cieślikowski, J. (1985). Literatura osobna. Wybór R. Waksmund, Warszawa: Nasza Księgarnia.
Czajka-Anyszka, A. (2025). Moc pisania. Warszawa: Moc Media.
Czechowski, J. (2007). Funkcje edukacyjnej literatury dla dzieci i młodzieży. Kultura i Edukacja, 2, 7–21.
Gwadera, M., Pytlos, B. (2014). Przemiany powieści historycznej dla młodzieży w latach 1945–1980. W: K. Heska-Kwaśniewicz, K. Tałuć (red.), Literatura dla dzieci i młodzieży (s. 98–115). T. 4. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Janeczek-Jabłońska, E. (2019). Staropolskie kobiety władzy w historiografii polskiej doby zaborów. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Januszek-Sieradzka, A. (2011). Ku „jednej nieróżnej Rzeczypospolitej”. Król Zygmunt August wobec idei unii polsko-litewskiej. Roczniki Humanistyczne, 59 (2), 81–98.
Joncek, M. (2020). Kto lepiej rządził Polską, czyli na tropie królów, historii i… smaku landrynek (o emocjach w powieści Jadwiga kontra Jagiełło Grażyny Bąkiewicz). Filoteknos, 10, 334–341.
Kosyl, C. (2005). Nazwy własne w literaturze pięknej. W: E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia (s. 363–387). Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN.
Kozłowska, E. (2013). Bohater dziecięcy w lekturze szkolnej (na wybranych przykładach). Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Filologiczna, 79, 42–53.
Krzemieniecka, L. (1949). O wielkim Stalinie. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Krzemieniecka, L. (1952). Lenin wśród dzieci. Warszawa: Czytelnik.
Leszczyński, G. (2012). Książki pierwsze. Książki ostatnie? Literatura dla dzieci i młodzieży wobec wyzwań nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo SBP.
Łazarska, D. (2022). Bohaterowie prozy dla dzieci i młodzieży oraz ich wpływ na młodych odbiorców. Filoteknos, 12, 161–173.
Michalska, M. (1950). Hela będzie traktorzystką. Warszawa: Książka i Wiedza.
Michułka, D. (2020). Literatura – historia – edukacja. Spotkania z przeszłością we współczesnych polskich narracjach dla dzieci i młodzieży. Oblicza Komunikacji, 12, 433–450.
Michułka, D. (2023). Solidarność, wspólnota i etyka w kontekście humanistyki zaangażowanej (współczesne powieści historyczne dla młodego odbiorcy jako przykłady literatury sprawczej). Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio N, 8, 311–328.
Morawska, I. (2022). Literackie kreacje postaci historycznych w cyklu książek dla młodych czytelników Zdarzyło się w Polsce. Filoteknos, 12, 333–344.
Obara-Pawłowska, A. (2021). Pamięć o bitwie pod Warną w polskich źródłach historiograficznych do końca XVI wieku. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne, 148 (3), 463–485.
Rybak, K. (2021). Zagłada (nie) dla dzieci. Nadużycia w polskiej literaturze dziecięcej XXI wieku. Zagłada Żydów. Studia i Materiały, 17, 376–398.
Skoczylas-Krotyla, E. (2017). Potencjał aksjologiczny książki „A u nas w domu. Opowieści dzieci fabrykanta”. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce: Kwartalnik dla Nauczycieli, 12, 133–144.
Skotnicka, G. (2002). Powieść historyczna. W: G. Leszczyński, B. Tylicka (red.), Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej (s. 316–319). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Szapczyński, P. (2016). Porównanie Zygmunta III z Zygmuntem I. Na marginesie książki Jerzego Besali. Zygmunt I Stary i Bona Sforza, Poznań 2012, Zysk i S-ka, ss. 730. In Gremium. Studia nad Historią, Kulturą i Polityką, 10, 231–251.
Wądolny-Tatar, K. (2019). Znakowanie ziemi: proza historyzująca Grażyny Bąkiewicz (na podstawie powieści Mówcie mi Bezprym). W: A. Czabanowska-Wróbel, K. Zabawa (red.), Żywioły w literaturze dziecięcej: ziemia (s. 75–92). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wądolny-Tatar, K. (2020). W splocie z przeszłością. Historiografia w literaturze dla dzieci i młodzieży w XXI wieku w perspektywie nowej humanistyki. Przestrzenie Teorii, 34, 267–289.
Wądolny-Tatar, K. (2021). (O)presja imienia: powieść Mówcie mi Bezprym Grażyny Bąkiewicz. W: eadem, Narracje (re)konstrukcyjne, narracje interwencyjne, literackie reprezentacje dzieciństwa (s. 27–45). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne SBP.
