“Świętosław Codex” as a representation of the essential features of the Polish legal style
DOI:
https://doi.org/10.26485/me.2025.1-04Keywords:
old-Polish legal style, “Kodeks Świętosławowy”, key characteristics of the old-Polish legal style, linguistic stylisticsAbstract
The aim of this article is to identify the key characteristics of the Polish medieval legal style and to assess the extent to which the so-called “Świętosław Codex” (“Kodeks Świętosławowy”) may be regarded as representative of that tradition. The aforementioned characteristics of the medieval Polish legal style have been identified on the basis of a review of the current state of research. The analysis explores the extent to which the characteristics of the Old Polish legal style, as identified in scholarly research, are actually reflected in texts from that period.
References
Kodeks Działyńskich I-szy (1895). W: Archiwum Komisji Prawniczej. T. 3. Kraków.
Kodeks Suleda. Pobrane z: https://tinyurl.com/kodeks-suleda (dostęp: 01.04.2024).
Ortyle Maciejowskiego. Pobrane z: https://tinyurl.com/ortyle-mac (dostęp: 03.04.2024).
Piekosiński, F. (1893). Kodeks Dzikowski. Rękopis z r. 1501 zwierający tłumaczenie średniowiecznych prawa polskiego pomników. Kraków.
Kodeks Świętosława z Wojcieszyna. Polona. Pobrane z: https://polona.pl/item/42537182 (dostęp: 07.07.2024) Bibliografia przedmiotowa
Długosz-Kurczabowa, K., Dubisz, S. (2006). Gramatyka historyczna języka polskiego. Wyd. 3 poszerz. i zm. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Klemensiewicz, Z. (1974). Historia języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kuryłowicz, B. (2005). Język polski w szesnastowiecznych księgach miejskich Knyszyna. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Kuźmicki, M. (2013). Współistnienie języków w rotach przysiąg sądowych. Slavia Occidentalis, 70 (1), 75–86.
Lizisowa, M. (1992). Staropolski język prawny czy prawniczy – problematyka stylistyczna. Rocznik Naukowo-Dydaktyczny, 152, Prace Językoznawcze 7, 171–183.
Łapa, R., Słoboda, A. (2021). Językowe wykładniki intencji prawodawcy w „Kodeksie działyńskich”. LingVaria, 1 (31), 99–110. Pobrane z: https://tinyurl.com/lapa-sloboda (dostęp: 05.04.2024).
Nowowiejski, B. (1996). Zapożyczenia leksykalne z języka niemieckiego w polszczyźnie XIX wieku. Białystok: Dział Wydawnictw Filii UW w Białymstoku.
Michałowska, T. (2011). Literatura polskiego średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA.
Piwowarczyk, I. (2012). Język prawny i jego miejsce wśród stylów funkcjonalnych współczesnej polszczyzny. Poradnik Językowy, 9, 61–71. Pobrane z: https://tinyurl.com/y4jnu72m (dostęp: 03.04.2024).
Siuciak, M. (2011). Średniowieczny dyskurs prawny – czyli o początkach stylu urzędowego. W: U. Sokólska (red.), Odmiany stylowe polszczyzny dawniej i dziś (s. 285–298). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Słoboda, A. (2021). Wpływ dwujęzyczności na kształtowanie się urzędowej odmiany języka – na przykładzie średniowiecznych wielkopolskich rot sądowych. Poznańskie Studia Polonistyczne, 48 (1), 143–150.
Szczepankowska, I. (2004). Język prawny I Rzeczypospolitej w „Zbiorze praw sądowych” Andrzeja Zamoyskiego. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Szczepankowska, I. (2015). Odmiana urzędowa polszczyzny. W dobie staro- i średniopolskiej na tle innych języków i stylów funkcjonalnych. Poradnik Językowy, 3, 7–25.
Szczepankowska, I. (2020), Słowiański i łaciński substrat terminologii prawnej. Medialingwistika, 7, 277–280. Pobrane z: https://tinyurl.com/szczepankowska (dostęp: 03.04.2024).
Taszycki, W. (1973). Język kodeksów Świętosława z Wojcieszyna (1449) i Macieja z Różana (1450). W: Tegoż
(red.), Rozprawy i studia polonistyczne, t. 5, Onomastyka i historia języka polskiego (s. 147–166). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Teterycz-Puzio, A. (2022). Kobiety z warstwy rycerskiej w świetle dokumentów mazowieckich z XII i XIII wieku. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 1, 29–45. Pobrane z: https://tinyurl.com/tetrycz-puzio (dostęp: 05.04.2024).
Walczak, B. (1999). Zarys dziejów języka polskiego. Wyd. 2 popr. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Wojtak M. (1988). Elementy stylu urzędowego w „Ortylach magdeburskich”. Język Polski, 68 (4–5), 221–230.
Wojtak, M. (2004). Gatunki urzędowe na tle innych typów piśmiennictwa urzędowego – zarys problematyki. W: E. Malinowska (red.), Język – prawo – społeczeństwo (s. 131–142). Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Zajda, A. (1990). Staropolska terminologia prawnicza (do 1500 r.). Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
Zajda, A. (1999). Staropolska terminologia prawnicza odznacza się wybitną rodzimością. Język Polski, 79 (1–2), 47–53.
Zajda, A. (2013). Po raz piąty wychodząc od słów prawnych w rzeczy sobie podobnych Bartłomieja Groickiego (1567). Ling Varia, 8 (2), 215–229.
