Morfologiczne dowody działania mrozu w glebach arktycznych
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1962/11/36Słowa kluczowe:
aktywność mrozowa, lód gruntowy, gleba tundrowa, przekształcenia glebAbstrakt
Aby zrozumieć dynamikę arktycznego systemu glebowego, należy porównać proces związany z przemieszczaniem się mrozu z procesem o charakterze ściśle pedogenicznym. W regionach arktycznych dominują pewne procesy jakościowe, które powodują powstawanie gleb takich jak tundrowe, bagienne i arktyczne gleby brunatne. W niektórych przypadkach wydaje się, że istnieje bardzo mało dowodów na aktywność mrozową. W innych przypadkach jednak proces mrozowy ma tendencję do zmiany i zniszczenia istniejącej morfologii. Jako dowód działania mrozu i powiązanych z nim procesów, które powodują zmiany w glebach arktycznych, można przytoczyć następujące przykłady: przemieszczanie się gleby na zboczach, przemieszczanie się przemarzania, zniekształcone profile oraz topnienie lodu gruntowego. Wspomniane procesy powodują rozkład gleby, a także przemieszczanie osadów organiczno-mineralnych w pobliżu topniejących jezior lodowych. Formowanie się wielokątów wywołuje siły, które fałdują i grzebią materię organiczną gleby, niszcząc jej ogólną morfologię. Morfologia gleby w pobliżu pierścieni, girland, pasów i wielokątów kamienistych stanowi dowód na znaczne przekształcenia gleb.
Bibliografia
Black, R. F., 1954 – Permafrost a review. Bull. Geol. Soc. Amer., vol. 65; p. 839- 856.
Britton, M. E., 1957 - Vegetation of the Arctic tundra. Arctic Biology, Eighteenth Annual Biology Colloquium, Oregon State College; p. 26-61.
Broecker, W. S., Ewing, M., Heezen, B. C., 1960 - Evidence for an abrupt change in climate close to 11 000 years ago. Am. Jour. Sci., vol. 258; p. 429-448.
Brown, J., Tedrow, J. C.. F., 1958 - Characteristics of two tundra soils from the arctic slope of Alaska. Presented at the nineth Alaskan Science Conference, College, Alaska, September 1958.
Bryan, K., 1946 - Cryopedology the study of frozen ground and intensive frostaction with suggestions on nomenclature. Am. Jour. Sci., vol. 244; p. 622-642.
Douglas, L. A., Tedrow, J. C. F., 1959 - Organic matter decomposition rates in arctic soils. Soil Sci., vol. 88; p. 305-312.
Douglas, L. A., Tedrow, J. C. F., 1960 - Tundra soils of Arctic Alaska. Presented at the 7th Intern. Soil Science Congress, Madison, Wisconsin.
Drew, J. V., 1957 - A pedologic study of arctic coastal plain soils near Point Barrow, Alaska. Ph. D. Thesis, Rutgers Univ.
Drew, J. V., Tedrow, J. C. F., 1957 - Pedology of an arctic brown profile near Point Barrow, Alaska. Soil Sci. Soc. Am. Proc., 21; p. 336-339.
Filatov, M., 1945 - Geography of the soils of U.S.S.R. (Geografiya pochv. SSSR). (in Russian); Moskva; 334 pp.
Gorodkov, B. N., 1939 - Peculiarities of the arctic top soil. Izv. Gos. Geogr. Obshchestva, 71; p. 1516-1532 (in Russian).
Hopkins, D. M., Karlstrom, T. N. V., and others, 1955 - Permafrost and ground water in Alaska. U. S. Geol. Surv., Prof. Paper, 264-F.
Hopkins, D. M., Sigafoos, R. S., 1951 - Frost action and vegetation patterns on Seward Peninsula, Alaska. U. S. Geol. Surv. Bull. 974-C.
Kubiena, W. L., 1953 - The soils of Europe. London; 317 pp.
Leffingwell, E., 1919 - The Canning River Region, Northern Alaska. U. S. Geol. Surv., Prof. Paper 109.
Mac Carthy, G. R., 1952 - Geothermal investigations on the arctic slope of Alaska. Trans. Am. Geophys. Un., vol. 33; p. 589-993.
Mac Kay, J. R., 1958 - A subsurface organic layer associated with permafrost in the Western Arctic. Geogr. Branch, Dept. of Mines and Techn. Surveys, Geogr. Paper, no 18, Ottawa.
Meinardus, W., 1930 - Boden der Kalten Region. Arktische Boden. In Blanck's Handbuch der Bodenlehre. Berlin.
Nikiforoff, C., 1928 - The perpetually frozen subsoil of Siberia. Soil Sci., 26; p. 61-81.
Polyntseva, O. A., Ivanova, E. N., 1936 - Complexes of the spotty tundra of the Khibiny Massiv and their evolution in connection with the evolution of soil and vegetative covers. Trans. of the Dokuchaev Soil Inst., vol. 13 (in Russian).
Raup, H. M., 1951 - Vegetation and cryoplanation. Ohio Jour. Sci., 51; p. 105-116.
Sigafoos, R. S., 1951 - Soil instability in tundra vegetation. Ohio Jour. Sci., 51; p. 281-298.
Tedrow, J. C. F., Cantlon, J. E., 1958 - Concepts of soil formation and classification in Arctic regions. Arctic, vol. 11; p. 166-179.
Tedrow, J. C. F., Drew, J. V., Hill, D. E., Douglas, L. A., 1958 - Major genetic soils of the arctic slope of Alaska. Jour. Soil Sci., vol. 9; p. 33-45.
Tedrow, J. C. F., Hill, D. E., 1954 - Arctic brown soil. Soil Sci., 80; p. 265-275.
Troll, C., 1958 - Structure soils, solifluction, and frost climates of the Earth; U. S. Army Snow Ice and Permafrost Research Establishment. Corps of Engineers, Translation 43, Wilmette, 111.
Williams, P. J., 1960 - The distribution of certain frozen ground phenomena in relation to climate. 19th Intern. Geogr. Congress, Abstracts, p. 313.
