Performatywna narracyjność bioobrazów w kontekście biowładzy, biopolityki i „Wojny obrazów” po 11 września jako przykłady współczesnej klonofobii i ikonofobii

Autor

DOI:

https://doi.org/10.26485/AI/2020/22/9

Słowa kluczowe:

performatywność, narracyjność, bioobraz, biopolityka, biowładza, wojna obrazów, wojna z terrorem, ikonofobia, klonofobia

Abstrakt

W tym eseju podjęto próbę nakreślenia głównych zagadnień studiów kultury wizualnej jako wy­łaniającej się, formacji teoretycznej performatywnej narracyjności bioobrazów w kontekście bio­władzy, biopolityki i „wojny obrazów” jako przykładów ikonofobii oraz klonofobii. Przedmiot performatywnej narracyjności bioobrazów został podjęty w dyskusji nad niektórymi, głównymi ideami, które wydawały się fundamentalne zarówno dla negatywnych, jak i pozytywnych aspek­tów podmiotowej koncepcji działania „podmiotów wizualnych” W.J.T. Mitchella w kontekście re­produkcji znaczenia i iterowalności. Koncepcja bioobrazów obejmuje również takie pojęcia, jak sama idea analogii do żywych form organizmów, która jest metaforyczną relacją, podobną z natu­ry rzeczy, do relacji między ciałami biologicznymi i społecznymi. Narracyjne kwestie bioobrazów są podejmowane,w scenach, gdzie widzimy welociraptora z literami kodu DNA wyświetlanymi na jego skórze w Jurassic Park Stevena Spielberga (1993) oraz anonimowych Szturmowców, którzy maszerują na śmierć w Star Wars, Episode II: Attack of the Clones (2002). Performatywne bioobrazy można uznać za organizmy żywe, tematycznie odwołujące się do wizualnych technik cyfrowych i inżynierii genetycznej. Mitchell pisząc o bioobrazach jako narzędziach biowładzy i biopolityki, przywołuje koncepcje Michela Foucault i Giorgio Agambena, w których biowładza i biopolityka uczestniczyły w podstawowym procesie neoliberalnej władzyoraz tworzenia żywych istot podczas sprawowania nad nimi kontroli. W tym eseju narracyjnei performatywne cechy obrazu jako „podmiotu wizualnego” zostały opisane w teorii feministycznej, kulturoznawstwie (Jacques Lacan, Stuart Hall) i studiach kultury wizualnej (Nicholas Mirzoeff). Artykuł zawiera opisy kolażu fotograficznego From Dust to DNA Kevina Clarke’a i Mikeya Flowersa i muralu na wiadukcie na drodze do Tikritu, przedstawiającego armię klonów Saddama. Te dzieła sztuki zostały omówione w kontekście „Wojny z Terrorem”, w której wszelki współczesny terroryzm jest bioterroryzmem, opartym na „samobójczej metaforze” „choroby autoimmunologicznej” uży­wanej przez Jacquesa Derridę. Esej kończy się odniesieniem do koncepcji „bliskiego czytania” Mieke Bal, w której performatywność łączy się z narracyjnością, ponieważ narratorzy mogą przy­pisać działanie podmiotowi narracji i ucieleśniają obawy związane z tworzeniem i niszczeniem obrazów (ikonoklazmem).

Biogram autora

Konrad Chmielecki - The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź

Ph.D., a researcher with habilitation in the field of cultural studies. His research interests include an interdisciplinary approach to visual culture studies, picture theory, visual studies, audiovisual media culture studies, media aesthe­tics, intermediality theory, film studies and new media studies. His doctoral disserta­tion won a distinction in the 2nd edition of a competition of the National Centre of Culture and the 3rd edition of the competition of the Polish Society of Aesthetics for Stefan Morawski Prize, for the best doctoral dissertation in the field of cultural studies and aesthetics. He is the author of two reviewed monographs: Estetyka intermedialności [The Aesthetics of Intermediality] (2008) and Widzenie przez kulturę. Wprowadzenie do teorii kultury wizualnej [Seeing Through Culture: An Introduction to the Theory of Visual Culture] (2018), as well as the editor of the collection of research papers: Teoria obrazu w naukach humanistycznych [Picture Theory in the Humanities] (2015). He is a member of the Polish Association of Cultural Studies, the Polish Society of Aesthetics and the Polish Society for Film and Media Studies. Between 2009 and 2012, he was the head of a research project in the field of art studies, implemented at the University of Humani­ties and Economics in Łódź, funded by the habilitation grant of the Ministry of Science and Higher Education, whose subject was visual culture studies. He participated in a habilitation research project involving research visits at New York University (2012), the University of Chicago (2012), the University of California at San Diego (2012), Internationales Forschungszentrum Kulturwissenschaften [the International Research Center for Cultural Studies] in Vienna (2011), and Zentrum für Kunst und Medien [the Center for Art and Media] in Karlsruhe (2011). He is currently working on his third scientific monograph, Kultura wizualna mediów społecznościowych [Visual Social Media Culture] and an anthology of English research papers: Kultura wizualna w erze mediów społecznościowych [Visual Culture in the Age of Social Media]. He has been collaborating with the Władysław Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź since 2016.

Bibliografia

Agamben Giorgio (1998) Homo Sacer: Sovereign Power and Bare Life, transl. Daniel Heller--Roazen, First Edition, Stanford: Stanford University Press.

Alberti Leon Battista (1991) On Painting, transl. Cecil Grayson, ed. Martin Kemp, “Penguin Classics”, London and New York: Penguin Books.

Alpers Svetlana (1984) The Art of Describing: Dutch Art in the Seventeenth Century, First Edition, Chicago: The University of Chicago Press.

Bal Mieke and Bryson Norman (1991) “Semiotics and Art History,” The Art Bulletin, Vol. 73, No. 3, pp. 174–208.

Bal Mieke (2017) Narratology: Introduction to the Theory of Narrative, transl. Christine Van Bohe¬emen, Fourth Edition, Toronto, Buffalo, and London: University of Toronto Press.

Baxandall Michael (1988) Painting and Experience in Fifteenth Century Italy: A Primer in the Social History of Pictorial Style, Second Edition, Oxford and New York: Oxford University Press.

Bon Gustave Le (2017) The Crowd, transl. Robert A. Nye, Second Edition, London and New York: Routledge.

Borradori Giovanna (2003) Philosophy in a Time of Terror: Dialogues with Jürgen Habermas and Jacques Derrida, First Edition, Chicago and London: The University of Chicago Press.

Bredekamp Horst (2018) Image Acts: A Systematic Approach to Visual Agency, transl. Elizabeth Clegg, “Image – Word – Action,” First Edition, Berlin and Boston: Walter de Gruyter Verlag.

Didi-Huberman Georges (2005) Confronting Images: Questioning the Ends of Certain History of Art, transl. John Goodman, Pennsylvania: The Pennsylvania State University Press, University Park.

Fenske Mindy (2007) Tattoos in American Visual Culture, First Edition, New York: Palgrave Macmillan.

Foucault Michel (1990) The History of Sexuality, Vol. 1: “An Introduction,” transl. Robert Hurley, New York: Vintage Books, A Division of Random House.

Foucault Michel (1995) Discipline and Punish: The Birth of the Prison, transl. Alan Sheridan, Second Edition, New York: Vintage Books, A Division of Random House.

Foucault Michel (2003) Society Must Be Defended: Lectures at the Collčge de France 1975–1976, transl. David Macey, eds. Mauro Bertani and Alessandro Fontana, New York: Picador.

Foucault Michel (2008) The Birth of Biopolitics: Lectures at the Collège de France 1978–1979, transl. Graham Burchell, ed. Michel Senellart, New York: Palgrave Macmillan.

Foucault Michel (2009) Security, Territory, Population: Lectures at the Collège de France 1977–-1978, transl. Graham Burchell, ed. Michel Senellart, New York: Palgrave Macmillan.

Hall Stuart (1992) “The Question of Cultural Identity,” in: Stuart Hall, David Held, and Tony McGrew eds., Modernity and its Future, Cambridge and Oxford: Polity Press and the Open Uni¬versity, pp. 273–326.

Hall Stuart (2003) “Cultural Identity and Diaspora,” in: Jonathan Rutherford ed., Identity: Com¬munity, Culture and Difference, First Edition, London: Lawrence and Wishart, pp. 222–237.

Jones Amelia (2006) Self/Image: Technology, Representation, and the Contemporary Subject, Lon¬don and New York: Routledge.

Jones Amelia (2012) Seeing Differently: A History and Theory of Identification and the Visual Arts, London and New York: Routledge.

Lacan Jacques (1998) “The Four Fundamental Concepts of Psychoanalysis,” transl. Alan Sheri¬dan, in: Jacques A. Miller ed., The Seminar of Jacques Lacan, Book XI, New York and London: W. W. Norton Company.

Latour Bruno (2005) Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory, “Claren¬don Lectures in Management Studies,” First Edition, Oxford and New York: Oxford University Press.

Lemke Thomas (2011) Biopolitics: An Advanced Introduction, transl. Eric F. Trump, New York and London: New York University Press.

Lyotard Jean-François (1984) The Postmodern Condition: A Report on Knowledge, transl. Geoff Bennington and Brian Massumi, “Theory & History of Literature,” First Edition, Oxford and Manchester: Manchester University Press.

Mirzoeff Nicholas (1999) An Introduction to Visual Culture, First Edition, London and New York: Routledge.

Mirzoeff Nicholas (2002) “The Subject of Visual Culture,” in: Nicholas Mirzoeff ed., The Visual Culture Reader, Second Edition, London and New York: Routledge,pp. 3–23.

Mitchell W.J. Thomas (1994) Picture Theory: Essays on Verbal and Visual Representation, Chica¬go and London: The University of Chicago Press.

Mitchell W.J. Thomas (2002) “Showing Seeing: A Critique of Visual Culture,” Journal of Visual Culture, Vol. 1, No. 2, pp. 165–181.

Mitchell W.J. Thomas (2005) What Do Pictures Want?: The Lives and Loves of Images, Chicago and London: The University of Chicago Press.

Mitchell W.J. Thomas (2007) “Picturing Terror: Derrida’s Autoimmunity,” in: W.J. Thomas Mit¬chell and Arnold I. Davidson eds., The Late Derrida, Chicago: The University of Chicago Press, Critical Inquiry Book, Vol. 33, No. 2, pp. 277–290.

Mitchell W.J. Thomas (2011) Cloning Terror: The War of Images, 9/11 The Present, Chicago and London: The University of Chicago Press.

Murray-Brown Jeremy (1991) “Video Ergo Sum,” in: Alan M. Olson, Christopher Parr, and Debra Parr eds., Video Icons and Values, New York: State University of New York Press, pp. 17–31, 150–151.

Sturken Marita and Cartwright Lisa (2017) Practices of Looking: An Introduction to Visual Culture, Third Edition, New York and Oxford: Oxford University Press.

Pobrania

Opublikowane

2020-12-25