Strefa peryglacjalna Europy Wschodniej i warunki dla funkcjonowania człowieka górnego paleolitu na tym obszarze

Abstrakt

Artykuł w języku francuskim.

TYTUŁ ORYGINALNY: La zone périglaciaire de l'Europe orientale et les conditions d'habitat de l'homme du Paléolithique supérieur dans cette zone

Badania geografów, geologów i archeologów dowodzą, że na Nizinie Rosyjskiej prehistoryczni ludzie w okresie górnego paleolitu żyli w obrębie strefy peryglacjalnej ostatniego zlodowacenia (górny plejstocen – tzw. zlodowacenie Wałdaj). Lądolód nacierając z północy, spowodował znaczące zmiany w krajobrazie na przylegającym obszarze. Typowe struktury powierzchniowe, ślady prehistorycznej działalności człowieka, dane dotyczące fauny ssaków oraz analizy paleobotaniczne świadczą panujących warunkach w okresie ochłodzenia, któremu towarzyszyła zwiększona suchość i przerzedzenie pokrywy roślinnej. Jednak surowe warunki klimatyczne nie były stałe. W kilku regionach położonych w strefie peryglacjalnej i pokrytych lessem znaleziono ślady gleb kopalnych, co stanowi dowód na fazy klimatu bardziej umiarkowanego. W szczególności na obszarze osadnictwa górnego paleolitu nad rzeką Desną wyróżniono trzy poziomy lessowe, rozdzielone dwiema strefami zawierającymi ślady gleb kopalnych. Badania warunków panujących na stanowisku paleolitycznym wskazują, że ludzie żyli tam głównie w okresach cieplejszych. Osadnictwo prehistoryczne przebiegało z południa na północ, ale ewolucja ta nie przebiegała w sposób równomierny. Większość stanowisk górnego paleolitu znajduje się w dorzeczach Dniestru, Dniepru, Desny i Donu – czyli w dorzeczach rzek wpadających do Morza Czarnego. Liczba stanowisk wzdłuż rzek wpadających do Morza Kaspijskiego jest znacznie mniejsza.

Prahistoryczni ludzie preferowali osiedlanie się na obszarach o specyficznych warunkach topograficznych: na prawych zboczach dolin lub u ujść małych dolin. Warunki te zapewniały z jednej strony dobry drenaż, a z drugiej bliskość dolin bogatych w roślinność i faunę. W niektórych miejscach odkryto kilka warstw kulturowych z górnego paleolitu, co dowodzi, że działalność ludzka następowała wielokrotnie, zawsze w zależności od warunków morfologicznych i obfitości fauny. W tych sprzyjających warunkach topograficznych prehistoryczni ludzie, schronieni w budowlach z paleniskami lub w szałasach wykopanych w ziemi, byli gotowi przetrwać surowe zimy.