Pseudozmarzlinowe formy szczelinowe w kredzie jeziornej okolic Laski koło Brus
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1963/12/11Słowa kluczowe:
formy szczelinowe, osady jeziorne, PomorzeAbstrakt
W okolicach Laski koło Brus (Pomorze) występują osady jeziorne spoczywające na wysokich tarasach jezior Dużego i Małego Głuchego. W stropowej części kredy jeziornej stwierdzono interesujące formy szczelinowe, które ostro odcinają się od warstwowanej kredy jeziornej. W stropie kredy tworzą one rodzaj klinów, które sięgają do głębokości 1-2 m przechodząc następnie w szczeliny spękań. W planie formy te tworzą szeroko rozprzestrzenioną nieregularną sieć wieloboków o średnicach około 1 m. Stwierdzono ponadto, że kliny są wypełnione rumoszem· kredowym. Zdaniem autora opisane formy pochodzą z gwałtownego wysychania osadu. Wypełnienie klinów materiałem kredowym musiało nastąpić w ciągu krótkiego czasu, najprawdopodobniej w wyniku zwiększenia się nasilenia opadów. Autor przyjmuje, że formy te powstały bezpośrednio po raptownym spłynięciu wód jeziornych spowodowanym przez kaptaż w Litorynie. Notatka sygnalizuje o obecności klinów, które bez dogodnych warunków obserwacji i bez danych palinologicznych mogłyby być niesłusznie uznane za kliny zmarzlinowe.
Bibliografia
Borówko-Dłużakowa, Z., 1962 - Analiza pyłkowa osadów jeziornych w Lasce koło Brus na Pojezierzu Pomorskim (summary: Pollen analysis of lacustrine deposits at Laska near Brusy). Kwartalnik Geol., t. 6, Warszawa.
Dylik, J., 1956 - Coup d'oeil sur la Pologne périglaciaire. Biuletyn Peryglacjalny, nr 4, Łódź.
Jahn, A., 1950 - Osobliwe formy poligonalne na łąkach w dolinie Wieprza ( summary: Peculiar polygonal markings on the meadows in the Wieprz river valley). Acta Geol. Polonica, vol. 1.
Jahn, A., 1951 - Zjawiska krioturbacyjne współczesnej i plejstoceńskiej strefy peryglacjalnej (summary: Cryoturbate phenomena of the contemporary and of the Pleistocene periglacial zone). Acta Geol. Polonica, vol. 2.
Pierzchałko, Ł., 1956 - Periglacial phenomena in Northern Poland. Biuletyn Peryglacjalny, nr 4.
Rutkowski, E., 1959 - Kreda jeziorna okolic Brus. Archiwum Materiałów Źródłowych Inst. Geol., Warszawa.
Słowański, W., 1961 - Wczesnoholoceńskie osady jeziorne w Lasce koło Brus (summary: Early-holocene lacustrine deposits at Laska near Brusy, Northern Poland). Kwartalnik Geol., t. 5, Warszawa.
Wolaniecki, J., 1958 - Formy szczelinowe w kredzie jeziornej okolic Piecków pod Mrągowem (summary: Fissure forms in lacustrine chalk in Piecki near Mrągowo). Przegl. Geogr., t. 30.
