Akumulacja fluwio-peryglacjalna w środkowej części dorzecza Nidy, Polska Centralna
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1968/17/5Słowa kluczowe:
akumulacja fluwio-peryglacjalna, dorzecze Nidy, zlodowacenie środkowopolskie, zlodowacenie bałtyckie, tarasy rzeczne, soliflukcja, Polska CentralnaAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: L’accumulation fluvio-périglaciaire dans la partie centrale du bassin de la Nida, Pologne Centrale
Badania geologiczne w rejonie Jędrzejowa i Pińczowa wykazały występowanie serii piasków wodnolodowcowych z przewarstwieniami materiału soliflukcyjnego, sięgających do wysokości 290 m n.p.m. Osady te, występujące głównie w znacznej odległości od głównych dolin, nie są związane z obecnymi ciekami wodnymi. Ich geneza wskazuje na działalność rzek w specyficznych warunkach klimatycznych okresów lodowcowych. Maksymalne spiętrzenie wód w dorzeczu Nidy miało miejsce podczas zlodowacenia środkowopolskiego (Riss), co doprowadziło do akumulacji osadów fluwio-peryglacjalnych na powierzchniach międzyszczytowych. Druga, mniejsza faza akumulacji przypada na zlodowacenie bałtyckie (Würm). Starsza pokrywa osadów stanowi dziś fragmenty wysokiej terasy (ok. 40 m powyżej współczesnego poziomu doliny Nidy), a młodsza – terasy średniej (do 20 m). System tych dwóch teras jest szczególnie charakterystyczny w górnym biegu Nidy, zwłaszcza w obrębie Gór Świętokrzyskich.
Bibliografia
Czarnocki, J., 1931 - Dyluwium Gór Świętokrzyskich (Zfs.: Diluvium des Święty Krzyż Gebirge). Roczn. Polskiego Tow. Geol., t. 7, 1930/31.
Czarnocki, J., 1934 - O kilku największych głazach narzutowych w zachodniej i środkowej części Gór Świętokrzyskich (résumé: Sur quelques uns de plus grands blocs erratiques dans la partie occidentale et centrale du massif de S-te Croix). Zabytki Przyrody Nieożywionej.
Czarnocki, J., 1948 - Przeglądowa Mapa Geologiczna Polski. Arkusz Kielce. Wydanie A, skala 1 : 300 000 (General Geological Map of Poland. Sheet Kielce, edition A). Państw. Inst. Geol.
Dylik, J., 1953 - O peryglacjalnym charakterze rzeźby środkowej Polski (résumé: Du caractère périglaciaire de la Pologne Centrale). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 4.
Dylik, J., 1955 - Rhythmically stratified periglacial slope deposits. Biuletyn Peryglacjalny, no. 2.
Dylik, J., 1956 - Coup d'oeil sur la Pologne périglaciaire. Biuletyn Peryglacjalny, no 4.
Dylik, J., 1958 - Istota i metody geomorfologii dynamicznej. Studia z geomorfologii dynamicznej (résumé: Notion et méthodes de la géomorphologie dynamique). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 8.
Dziewański, J., Starkel, L., 1963 - Relationship between fluvial and solifluction accumulation as a criterion for the dating of Quaternary terraces in the Carpathians. Report of the VIth International Congress on Quaternary, Warsaw 1961, vol. 3.
Jahn, A., 1956 - Wyżyna Lubelska. Rzeźba i czwartorzęd (summary: Geomorphology and Quaternary history of Lublin Plateau). Prace Inst. Geogr. PAN, nr 7, Varsovie.
Klajnert, Z., 1961 - Klemencice and Parkoszowice. Dans: Guide-Book of Excursion: from the Baltic to the Tatras, part 2, vol. 2. VI INQUA Congress, Warsaw 1961.
Konior, K., 1936 - Z badań nad czwartorzędem przedgórza Karpackiego między Tarnowem a Dębicą (Zfs.: Die Forschung über die Quartärbildungen des Karpatischen Vorlandes zwischen Tarnów und Dębica). Roczn. Polskiego Tow. Geol., t. 12.
Książkiewicz, M., Samsonowicz, J., Rühle, E., 1965 - Zarys geologii Polski (Esquisse de la géologie de Pologne). Warszawa.
Lencewicz, S., 1916 - Etude sur le Quaternaire du Plateau de la Petite Pologne. Neuchâtel.
Lewiński, J., 1912 - Sprawozdanie z badań geologicznych wzdluż drogi żelaznej HerbyKielce (Compte-Rendu des recherches géologiques le long du chemin de fer HerbyKielce ). Sprawozd. Tow. Naukowego Warszawskiego, 51, nr 5.
Lewiński, J., 1914 - Utwory dyluwialne i ukształtowanie powierzchni przedlodowcowej dorzecza Przemszy (Zfs.: Die diluvialen Ablagerungen und die präglaziale Oberflächengestaltung des Przemszagebietes). Prace Tow. Naukowego Warszawskiego, Wydz. III, nr 7.
Łyczewska, J., 1956-1966 - Sprawozdania z badań geologicznych wykonanych w okolicy: Działoszyc, Buska, Pińczowa, Jędrzejowa i Kielc (Compte-Rendu des recherches géologiques aux environs de Działoszyce, Busko, Pińczów, Jędrzejów et Kielce). Dactylographié - Inst. Géologique, Varsovie, Section de la Documentation Géologique.
Łyczewska, J., 1960 - Formy graniaków wśród osadów zwietrzelinowych Gór Świętokrzyskich (summary: Forms of ventifacts in weathering deposits of Święty Krzyż Mts.). Inst. Geol., Biul. 150.
Michalska, Z., 1961 - Kliszów (near Kije). (Dans:) Guide-Book of Excursion: from the Baltic to the Tatras, part 2, vol. 2. VI INQUA Congress, Warsaw 1961.
Mojski, J. E., Rühle, E., 1965 - Atlas Geologiczny Polski. Zagadnienia stratygraficzno facjalne, zeszyt 12: Czwartorzęd (Geological Atlas of Poland. Stratigraphic and facial problems, fasc. 12: Quaternary). Warszawa, Inst. Geol.
Pożaryski, W., 1953 - Plejstocen w przełomie Wisły przez wyżyny południowo-polskie (summary: The Pleistocene in the Vistula gap across the southern uplands). Prace Inst. Geol., t. 9.
Radłowska, C., 1963 - Rzeźba północno-wschodniego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich (résumé: Relief de la bordure nord-est des Montagnes de S-te Croix). Prace Geogr. Inst. Geogr. PAN, nr 38.
Różycki, S. Z., 1961 - Middle Poland. Guide-Book of Excursion: from the Baltic to the Tatras, Part 2, vol. 1. VI INQUA Congress, Warsaw 1961.
Rühle, E., Sokołowska, M., 1956 - Mapa utworów czwartorzędowych Polski (Carte des formations quaternaires de Pologne). 1 : 1 000 000. Atlas Geologiczny Polski, tabl. 2. Inst. Geol., Varsovie.
Straszewska, K., Kopczyńska, K., 1961 - Samborzec. (Dans:) Guide-Book of Excursion: from the Baltic to the Tatras, part 2, vol. 2. VI INQUA Congress, Warsaw 1961.
Straszewska, K., Mycielska, E., 1961 - Chobrzany (near Koprzywnica). (Dans:) Guide-Book of Excursion: from the Baltic to the Tatras, part 2, vol. 2. VI INQUA Congress, Warsaw 1961.
