Kształtowanie otoczaków oraz kierunek wiatru, który doprowadził do ich powstania (tzw. wiatr „kopalny”)
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1966/15/6Słowa kluczowe:
obróbka przez wiatr, powierzchnia otoczaka, krawędzie otoczaków, statystykaAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: Les cailloux façonnés et la direction du vent qui les a formés (vent "fossile")
- Ustalenie faktu istnienia dwóch zasadniczo odmiennych typów powierzchni oraz – co najistotniejsze – dwóch rodzajów krawędzi otoczaków: powierzchni wygładzonych przez wiatr oraz powierzchni nienaruszonych – z jednej strony – oraz krawędzi znajdujących się pomiędzy dwiema powierzchniami wygładzonymi (pierwszy typ), i krawędzi między powierzchnią wygładzoną a nienaruszoną (drugi typ). Istotna różnica w rozmieszczeniu (względem kierunku wiatru) krawędzi pierwszego i drugiego typu. Zasadnicza niemożność określenia kierunku wiatru na podstawie analizy całego zbioru krawędzi oraz konieczność ich rozdzielnego traktowania.
- Statystyczne przykłady rozkładów kierunków krawędzi otoczaków dla wszystkich trzech przypadków: krawędzi pierwszego rodzaju, krawędzi drugiego rodzaju, oraz wszystkich krawędzi łącznie. Potwierdzenie wyników z punktu I: konieczność rozdzielenia zbioru „wszystkie krawędzie łącznie” na dwa odrębne zbiory.
III. Kierunek wiatru. Rozważenie wyników wcześniejszych badań. Prawidłowości zaproponowane przez A. Heima i A. Cailleuxa. Potrzeba sformułowania bardziej zróżnicowanego prawa, opartego na fundamentalnym rozróżnieniu dwóch typów krawędzi.
- Uwagi dotyczące teorii kształtowania otoczaków przez działanie wiatru, przedstawionej uprzednio przez autora (C. R. Acad. Sci. Paris, t. 242, s. 1683, 1956), oraz istnienia dwóch opisanych typów powierzchni i krawędzi.
Bibliografia
Bourcart, J., Malycheff, V., 1926 - Premiers résultats de recherches sur les sables du Sahara. Bull. Soc. Géol. France, t. 26; p. 191-208.
Bryan, K., 1931 - Wind-worn stones or ventifacts. A discussion and bibliography. Report of the Committee on sedimentation, 1929-1930. Nat. Res. Con. Rep. and Circular, no 98; p. 29-30, Washington.
Cailleux, A., 1942 - Les actions éoliennes périglaciaires en Europe. Mém. Soc. Géol. France, N. S., t. 21, mém. 46.
Cloos, H., 1911 - Geologische Beobachtungen in Südafrika. I, Wind und Wiste im deutschen Namalande. Neues Jahrb. Min. Geol., Beilage Band, 32; p. 49-70.
De Geer, G., 1888 - Om vindnötta stenar. Geol. Fören. Stockholm Förhandl., t. 8; p. 501-513.
Heim, A., 1888 - Über Kantengeschiebe aus dem norddeutschen Diluvium. Vierteljahrsschrift Zürich. Nat. Ges., Bd. 32; p. 383-385, Zürich.
Kaiser, E., 1926 - Die diamentenwüste Südwestafrikas. Berlin.
King, L. C., 1936 - Wind faceted stones from Marlborough, New Zealand. Jour. Geol., vol. 44; p. 201-213.
Matschinski, M., 1952 - Les formations sableuses des environs de Beni-Abbés. C. R. som. Soc. Géol. France, no 10; p. 171.
Matschinski, M., 1952 - Systèmes de tourbillons sujets à certaines conditions de minima. Application à la formation des rides éoliennes, des dunes, etc. Annales de Géophysique, no 4.
Matschinski, M., 1955 - Stabilità delle dune del Sahara. Bolletino del Servizio Geologico d'Italia, vol. 75; p. 577.
Matschinski, M., 1956 - Propriétés intégrales des champs et exemples de fonctionnelles en mécaniques des fluides: solidification de sols et érosion par vent. C. R. Acad. Sci., t. 242; p. 1683-1686, Paris.
Milthers, V., 1907 - Sandslebne Stens Form og Dannelse. Med. Dansk. Geol. För., B. 3, 13-17; p. 33-60, København.
Schoewe, W. H., 1932 - Experiments on the formation of wind-faceted pebbles. Amer. Jour. Sci., vol 24; p. 111-134.
Travers, W. T. L., 1870 - On the sand-worn stones of Evans' Bay. Trans. New Zealand Inst., vol. 2; p. 247-248.
Wade, A., 1910 - On the formation of Dreikanter in desert regions. Geol. Magazine, vol. 7; p. 394-398, London.
Woodworth, J. B., 1894 - Post-glacial action in southern New England. Amer. Jour. Sci. vol. 13; p. 122.
