Społeczny wymiar Internetu z perspektywy osób z niepełnosprawnościami w czasie pandemii Covid-19

Słowa kluczowe: tożsamość niepełnosprawności, media społecznościowe, wirtualne społeczności, epidemia Covid-19, społeczne relacje

Abstrakt

Dla ludzi, nie tylko osób z niepełnosprawnościami, sieć internetowa w dobie epidemii Covid-19 stanowi przestrzeń życiową, w której mogą realizować swoje potrzeby społeczne w czasie obowiązkowej izolacji społecznej. Dotychczasowe badania pokazują, że portale społecznościowe mają ogromny potencjał w zakresie budowania i wzmacniania relacji społecznych, tworzą przestrzeń umożliwiającą osobom z niepełnosprawnościami udział w debacie na tematy ważne dla tej kategorii społecznej oraz walkę o swoje prawa. Stymulują również kształtowanie się poczucia przynależności do społeczności, co buduje swoistą więź i solidarność wśród osób z niepełnosprawnościami. W tym sensie Internet stanowi ważną przestrzeń, sprzyjającą kształtowaniu tożsamości osób z niepełnosprawnościami. Głównym celem artykułu jest ukazanie relacji pomiędzy używaniem mediów społecznościowych a elementami konstytuującymi tożsamości osób z niepełnosprawnościami oraz ukazanie aktywności o charakterze społecznym i przyjmowanych ról w przestrzeni Internetu. W badaniu przeprowadzonym online wzięło udział 346 osób aktywnych na profilach dla osób z niepełnosprawnościami.

Bibliografia

Bowker Natilene, Keith Tuffin. 2003. “Dicing with deception: People with disabilities’ strategies for managing safety and identity online”. Journal of Computer-Mediated Communication 8(2). https://academic.oup.com/jcmc/article/8/2/JCMC827/4584284 [access: 15.02.2021].

Bowker Natilene, Keith Tuffin. 2002. “Disability discourses for online identities”. Disability and Society 3(17): 327–344.

Braithwaite Dawn O., Vincent R. Waldron, Jerry Finn. 1999. “Communication of social support in computer-mediated groups for people with disabilities”. Health Communication 11(2): 123–151.

Britt Lory, David R. Heise. 2000. From shame to pride in identity politics. In: Self, identity, and social movements, S. Stryker, T.J. Owens, R.W. White (eds.), 252–268. Minneapolis-London: University of Minnesota Press:

Burke Peter J. 2006. “Identity change”. Social Psychology Quarterly 69(1): 81–96. doi.org/10.1177/019027250606900106.

Burke Peter J., Judy C. Tully. 1977. “The measuring of role identity”. Social Forces 55(4): 881–897.

Burke Peter J. 2009. Tożsamości a struktura społeczna: Wykład z okazji przyznania nagrody Cooleya- Meada w roku 2003. In: Nowe perspektywy teorii socjologicznej, A. Manterys, J. Mucha (eds.), 113–128. Kraków: Nomos

Czapiński Janusz, Tomasz Panek. 2015. Social Diagnosis 2015. Conditions and quality of life of Poles. http://www.diagnoza.com/ [access: 02.09.2019].

Darling Rosalyn B. 2003. “Toward a model of changing disability identities: A proposed typology and research agenda”. Disability and Society 18(7): 881–895. doi.org/10.1080/0968759 032000127308.

Darling Rosalyn B. 2013. Disability and identity: Negotiating self in a changing society. Boulder, Colorado: Lynne Rienner Publishers.

Darling Rosalyn B., Alex D. Heckert. 2010a. “Orientations toward disability: Differences over the lifecourse”. International Journal of Disability, Development and Education 57(2): 131–143. doi.org/10.1080/10349121003750489.

Darling Rosalyn B., Alex D. Heckert. 2010b. Activism, models, identities, and opportunities: A preliminary test of a typology of disability orientations. In: Disability as a Fluid State. Research in Social Science and Disability, S.N. Barnartt, B.M. Altman (eds.), 203–229. Howard House: Emerald Group Publishing Limited.

Diagnoza społeczna. 2015. Bazy. http://www.diagnoza.com/Indywidualni respondenci.sav [access: 1.09.2021].

Dunn Dana S., Shane Burcaw. 2013. “Disability identity: Exploring narrative accounts of disability”. Rehabilitation Psychology 58(2): 148–157. doi:10.1037/a0031691.

Ellis Katie, Gerard Goggin. 2015. “Disability media participation: Opportunities, obstacles and politics media international”. Australia incorporating Culture and Policy 154(1): 78–88. doi.org/10.1177/1329878X1515400111.

Elis Katie, Mike Kent. 2011. Disability and new media. New York: Routledge.

Forber-Pratt Anjali J., Dominique A. Lyew, Carlyn Mueller, Leah B. Samples. 2017. “Disability identity development: A systematic review of the literature”. Rehabilitation Psychology 62(2): 198–207. doi.org/10.1037/rep0000134.

French Sally, John Swain. 2012. Working with disabled people in policy and practice. London: Palgrave Macmillan.

Gill Carol J. 1997. “Four types of integration in disability identity development”. Journal of Vocational Rehabilitation 9(1): 39–46. doi:10.3233/JVR-1997-9106.

Goggin Gerard, Christopher Newell. 2006. “Editorial comment: Disability, identity, and interdependence: ICTs and new social forms, Information”. Communication and Society 9(3): 309–311. doi: 10.1080/13691180600751272.

Goggin Gerard, Christopher Newell. 2003. Digital disability: The social construction of disability in new media. Maryland: Rowman and Littlefield.

Goggin Gerard. 2015. “Communication rights and disability online: Policy and technology after the World Summit on the Information Society”. Information, Communication and Society December, 3(18): 327–341.

Guibernau Montserrat. 2013. Belonging. Solidarity and division in modern societies. Cambridge: Polity Press.

Gustavsson Anders, and Catarina Nyberg. 2015. “I am different, but I’m like everyone else”: The dynamics of disability identity. In: Childhood and disability in the Nordic countries. Being, becoming, belonging, R. Traustadóttir, B. Ytterhus, S. Egilson, B. Berg (eds.), 69–84. New York: Palgrave MacMillan.

Hahn Harlan D., Belt Todd L. 2004. “Disability identity and attitudes toward cure in a sample of disabled activists”. Journal of Health and Social Behavior 45(4): 453–464. doi.org/10.1177/002214650404500407.

Haller Beth. 2010. Representing disability in an ableist world: Essays on mass media. Louisville: Avocado Press.

Henderson Alison, Rachel Bowley. 2010. “Authentic dialogue? The role of «friendship» in a social media recruitment campaign”. Journal of Communication Management 14 (3): 237–257. doi.org/10.1037/a0031691.

Johnson Liz, Eileen Moxon. 1998. “In whose service? Technology, care and disabled people: The case for a disability politics perspective”. Disability And Society 13(2): 241–258. doi.org/10.1080/09687599826812.

Kampert Amy, Anthony J. Goreczny. 2007. “Community involvement and socialization among individuals with mental retardation”. Research in Developmental Disabilities 28(3): 278–286. doi: 10.1016/j.ridd.2005.09.004.

Lupton Deborah, Wendy Seymour. 2000. “Technology, selfhood and physical disability”. Social Science and Medicine 50(12): 1851–1862. doi.org/10.1016/S0277-9536(99)00422-0.

Masłyk Tomasz, Ewa Migaczewska, Maria Stojkow, Dorota Żuchowska-Skiba. 2016. Aktywni niepełnosprawni? Obywatelski i społeczny potencjał środowiska osób niepełnosprawnych. Kraków: Wydawnictwa AGH.

Morris Jenny. 2001. “That kind of life? Social exclusion and young disabled people with high levels of support needs”. Critical Social Policy 21(2):161–183. doi: 10.1177/026101830102100202.

Poppen William, Natalie Bradley. 2003. “Assistive technology, computers and Internet may decrease sense of isolation for homebound elderly and disabled persons”. Technology and Disability 15(1): 19–25. doi: 10.3233/TA D-2003-15104.

Putnam Michelle. 2005. “Developing a framework for political disability identity”. Journal of Disability Policy Studies 16(3), 188–199. doi: 10.1177/10442073050160030601.

Seymour Wendy, Deborah Lupton. 2004. Holding the line online: Exploring wired relationships for people with disabilities. Disability and Society 19 (4): 291–305. doi: 10.1080/09687590410001689421.

Shakespeare Tom. 1996. Disability, identity and difference. In: Exploring the Divide, C. Barnes, G. Mercer (eds.), 94–113. Leeds: The Disability Press.

Shpigelman Carmit-Noa, Carol J. Gill. 2014. “Facebook use by persons with disabilities”. Journal of Computer-Mediated Communication 19(3): 610–624. doi.org/10.1111/jcc4.12059.

Stojkow Maria, Dorota Żuchowska-Skiba. 2014. „W kierunku nowej tożsamości – osoby niepełnosprawne w drodze ku emancypacji”. Studia Socjologiczne 213(2): 153–174.

Stryker Sheldon. 2000. “Identity competition: Key to differential social movement participation?”. In: Self, identity, and social movements, S. Stryker, T.J. Owens, R.W. White (eds.), 21–40. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Stryker Sheldon, Peter J. Burke. 2000. “The past, present, and future of an identity theory”. Social Psychology Quarterly 63(4): 284–297. doi: 10.2307/2695840.

Swain John, Sally French. 2000. “Towards an affirmation model of disability”. Disability and Society 15(4): 569–582. doi.org/10.1080/09687590050058189.

Thomas Carol. 2004. “How is disability understood? An examination of sociological approaches”. Disability and Society 19(6): 569–583. doi.org/10.1080/0968759042000252506.

Thoreau Estelle. 2006. “Ouch! An examination of the self-representation of disabled people on the Internet”. Journal of Computer-Mediated Communication 11(2): 442–468. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2006.00021.x.

Walsh Michael, Roisin Cormack, Malcolm MacLachlan. 2020. Digital and assistive technology use in disability services during Covid-19: A report on the experiences of 120 service providers “Right to Connect”. National Clinical Programme for People with Disability. https://www.hse.ie/eng/about/who/cspd/ncps/disability/programme-publications /digital-and-assistive-technology-use-in-disability-services-during-covid19-report.pdf [access: 15.02.2021].

Wright Kevin B., Sally B. Bell. 2003. “Health-related support groups on the Internet: Linking empirical findings to social support and computer-mediated communication theory”. Journal of Health Psychology 8(1): 39–57. doi: 10.1177/1359105303008001429.

Zaagsma Miriam, Karin M. Volkers, Eline A. K. Swart, Alice P. Schippers, Geert Van Hove. 2020. “The use of online support by people with intellectual disabilities living independently during COVID-19”. Journal of Intellectual Disability Research 64: 750–756. https://doi.org/10.1111/jir.12770.

Żuchowska-Skiba Dorota. 2018. „Integracja, emancypacja czy afirmacja? Tożsamości osób z niepełnosprawnościami we współczesnej Polsce”. Przegląd Socjologii Jakościowej 14(3):12–28. doi.org/10.18778/1733-8069.14.3.02.

Żuchowska-Skiba Dorota. 2018. Niepełnosprawność w dobie Web 2.0. Znaczenie portali społecznościowych dla osób z niepełnosprawnościami. In: Wybrane problemy społeczne Teraźniejszość – Przyszłość, E. Grudziewska, M. Mikołajczyk (eds.), 138–148. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Opublikowane
2021-10-25
Dział
Artykuły