Tropajony na rzymskich monetach w okresie republiki i wczesnego cesarstwa. Kontekst historyczno-typologiczny

Słowa kluczowe: tropajony, monety, propaganda, republika/cesarstwo

Abstrakt

Artykuł koncentruje się na przedstawieniach tropajonów na rzymskich monetach w okresie republiki i cesarstwa. Analizując w pierwszej kolejności najstarsze emisje z III w. p.n.e. z przedstawieniem Wiktorii wieńczącej trofeum, która to była odpowiedzią na propagandę wielu miast z południa Italii, które w czasie II wojny punickiej wspierały Hannibala. Następnie przeanalizowane zostały motywy tropajonów wykorzystywane przez triumwirów monetarnych dla uczczenia, kampanii militarnych swoich przodków. Na koniec zaś emisje imperialne, które prezentowały trofea wkomponowane w szerszy kontekst architektoniczny, m.in. jako element łuków honoryfikacyjnych. Ponadto tekst ten zwraca uwagę na rozwój mentalności imperialnej Rzymian, która kreowana była dzięki różnego rodzaju przedstawieniom wizualnym m.in. na monetach, gdzie przez cały okres republiki propagowano idę militarnego męstwa, często ukazywanego za pomocą tropajonów

Bibliografia

Amela Valverde L. 2018. Varia Nummorum IX, Sevilla.

Amela Valverde L. 2019. Monedas locales de Hispania atribuidas a los Pompeyanos, Sevilla.

Assenmaker P. 2007. CAESAR DIVI F et IMP CAESAR. De la difficulté de dater des émissions monétaires, Liber amicorum Tony Hackens (G. Moucharte, M. B. Florenzano, F. de Callataÿ, Piero Marchetti, L. Smolderen, P. Yannopoulos, eds.), Louvain-la-Neuve, 159-177.

Berdowski P. 2015. Res gestae Neptuni Filii Sextus Pompeius i rzymskie wojny domowe, Rzeszów.

Borba Florenzano M. 1991. Political Propaganda in Agathocles’ Coins, “Actes du Xle Congrès International de Numismatique”, 71-77.

Cambi N. 2010. Rimski vojni tropeji u Dalmacij, «ADRIAS svezak» (17), 125-150.

Castellvi G. 2015. Les trophées-tours romains: permanence et evolutions des trophées de bataille, du IIe s. av. J.-C. au IIe s. apr. J.-C., in: Colonne Trajane et trophées romains, ed. C.C. Petolescu, M. Galinier, F. Matei-Popescu, Bucharest, 207-259.

Crawford M. 1964. War and Finance, “JRS” 54, 29- 32.

Crawford M. 1974. Roman Republican Coinage, vol. I, Cambridge.

Crawford M. 1985. Coinage and money under the Roman Republic. Italy and Mediterranean economy, Barkley – Los Angeles.

Eckert A. 2016. Lucius Cornelius Sulla in der antiken Erinnerung, Berlin – Boston.

Fears J. R. 1977. Princeps a diis electus: the Divine Election of the Emperor as a Political Concept at Rome, Rome.

Fears J. R. 1981. The Theology of Victory in Rome: Approaches and Problems, “ANRW” 2. 17.2, 736-826.

Frier B. 1967. Augural Symbolism in Sulla’s Invasion

of 83, „ANSMN” (13), 111-118.

Gonzalez N.F 2015. Monedas de Guerra y de triunfo de Octaviano. Las series CAESAR DIVI F e IMP CAESAR (RIC I² 250-274), “Sagvntvm” (47), 89-104.

Gurval R. 1995. Actium and Augustus: The Politics and Emotions of Civil War, Michigan.

Harris W. 1979. War and imperialism in Republican Rome, 327-70 B.C., Oxford.

Höck A. 2012. Tropaia auf Münzen – Darstellungen von Sieg und Niederlage, in: Waffen für die Gӧtter, ed. W.Meighörner, W. Sölder, Innsbruck, 217-220.

Hollstein W. 2016. The Aureus of Casca Longus (RRC 507/1), “The Numismatic Chronicle” (176), 155-170.

Jannsen A. J. 1957. Het Antieke Tropaion, Ledenberg/ Gent.

Jones B.W. 2018. Domicjan, przeł. F. Tryl, Oświęcim.

Kinnee L. 2016. The Trophy Tableau Monument in Rome: from Marius to Caecilia Metella, ”Journal of Ancient History” 4(2), 191-239.

Kinnee L. 2018. The Greek and Roman Trophy: from Battlefield Marker to Icon of Power, London – New York.

Kleiner F. 1991. The Trophy on the Bridge and the Roman Triumph over Nature,” L’antiquité classique, (60), 182-191.

Kluczek A. A. 2009. VNDIQVE VICTORES. Wizja rzymskiego władztwa nad światem w mennictwie złotego wieku Antoninów i doby kryzysu III wieku – studium porównawcze, Katowice.

Kountouri E., Petrochilos N., Zoumbaki S. 2018. The Tropaion of Sulla over Mithridates VI Eupator:A First Approach, in: What’s New in Roman Greece?, ed. V. Di Napoli, F. Camia, V. Evangelidis, D. Grigoropoulos, D. Rogers, S. Vlizos, 359-368.

Kopij K. 2017. Auctoritas et dignitas: studium prestiżu i propagandy w okresie później Republiki Rzymskiej na przykładzie rodu Pompejusza (gens Pompeia Magna) w świetle źródeł archeologicznych i pisanych, Kraków.

Mackay Ch. 2000. Sulla and the Monuments: Studies in His Public Persona, “Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte” (49), 161-210.

Marest-Caffey L. 2016. Seleukos I’s Victory Coinage of Susa Revisited: A Die Study and Commentary, “AJN” Second Series 28, 1-63.

Morawiecki L. 1996. Pontificala atque auguralia insignia ant the political propaganda in the coinage of the Roman Republic, “Zapiski Numizmatyczne” (1), 37-57.

Miller J. 2009. Apollo, Augustus and the Poets, Cambridge.

Picard G. Ch. 1957. Les trophées romains. Contributions à l’histoire de la religion et de l’art triomphal de Rome, Paris

Pritchett W. K. 1974. The Greek State at War, vol. II, Barkley – Los Angeles – London.

Rabe B. 2007. Tropaia τροπή und σκῦλα: Entstehung, Funktion und Bedeutung des griechischen Tropaions, Rahde.

Santangelo F. 2006. Sulla the Elites and The Empire A Studu of Roman Policies in Italy and the Greek East, Brill, Leiden.

Sawiński P. 2014. Łuki triumfalne i honoryfikacyjne jako forma uczczenia członków rodziny cesarskiej w okresie pryncypatu Augusta i Tyberiusza, „Meander”, 109-139

Schmuhl Y. 2008. Römische Siegesmonumente republikanischer Zeit. Untersuchungen zu Ursprüngen, Erscheinungsformen und Denkmalpolitik, Hamburg.

Sear D. 2000. Roman Coins and Their Values. The Republic and the Twelve Caesars 280 BCAD 96, London.

Stoyas Y. 2005. Roman victoriati in perspective from the other side of the Adriatic, in: Proceedings of the 4th International Numismatic Congress in Croatia (Stari Grad, 20-25 September 2004), Rijeka.

Swan D. 2018. The Carnyx on Celtic and Roman Republican Coinage, “The Antiquaries Journal” 98, 81-94.

Walczak E. 2015. Symbolika militarnego zwycięstwa w antycznym mennictwie greckim, w: Pieniądz a propaganda Wspólne dziedzictwo Europy Studia i materiały Białoruś – Bułgaria – Czechy – Litwa – Łotwa – Polska – Rosja – Rumunia – Słowacja – Ukraina, red. K. Filipow, Augustów – Warszawa, 18-23.

Walthall A. 2017. Numismatic Material from Late Third-Century Contexts at Morgantina (Sicily), “AJN” Second Series 29, 101-124.

Woelcke K. 1911. Beiträge zur Geschichte des Tropaions, „Bonner Jahrbucher“ (120), 127-235.

Yarrow L. 2021. The Roman Republic to 49 BCE: Using Coins as Sources, Cambridge.

Zanker P. 1999. August i potęga obrazów, przeł. L. Olszewski, Poznań.

Zoumbaki S. 2019. Sulla’s Relations with the Poleis of Central and Southern Greece in a Period of Transitions, in: Sulla Politics and Reception, ed. A. Eckert, A. Thein, De Gruyter, Berlin – Boston, 33-54.

Opublikowane
2021-12-28
Dział
Artykuły