Problematyka gleb prążkowanych w północnej części Półwyspu Sörkapp (Spitsbergen)
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1961/10/20Słowa kluczowe:
wietrzenie mrozowe, pasy kamieniste, szczeliny mrozoweAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: Problémes des sols stries de la partie septentrionale de la presque’ile de Sörkapp (Spitsbergen)
Obszar peryglacjalny półwyspu Sørkapp wykazuje skrajnie surową postać strefy detrytycznej Spitsbergenu. W tym rejonie gleby prążkowane należą do najczęstszych form produktów wietrzenia mrozowego i stanowią szczególnie charakterystyczny element mikroreliefu. Można je zatem uznać za jeden z najistotniejszych wskaźników klimatycznych środowiska peryglacjalnego pustyni detrytycznej. Kontrast krajobrazowy między północnym a południowym wybrzeżem Hornsundu wynika między innymi z faktu, że gleby prążkowane występują powszechnie na obszarze Sørkapp Land, podczas gdy po przeciwnej stronie fiordu są one nieobecne.
Na podstawie różnic w morfologii, strukturze wewnętrznej oraz powiązaniach z innymi typami struktur peryglacjalnych, w badanym regionie wyróżniono cztery główne typy morfologiczne gleb prążkowanych: pasma detrytyczne, dwa odrębne typy gleb prążkowanych oraz mikrogleby prążkowane.
Bibliografia
Ahlmann, H. W., 1936 - Surface markings. Scientific results of the Swedish-Norwegian Arctic Expedition fin the summer of the 1931. Geogr. Annaler, Bd. 12.
Andersson, J. G., 1906 - Solifluction a component of subaerial denudation. Jour. Geol., vol. 14.
Beskow, G., 1930 - Erdfliessen und Strukturboden der Hochgebirge im Licht der Frosthebung. Geol. Fören. i Stockholm Förhandl, Bd. 52.
Bryan, K., 1946 - Cryopedology the study of frozen ground and intensive frost action with suggestions on nomenclature. Am. Jour. Sci., vol. 244.
Büdel, J., 1948 - Die Klima-morphologischen Zonen der Polarländer. Beiträge zur Geomorphologie der Klimazonen und Frostklimate. Erdkunde, Bd. 2.
Czajka, W., 1958 - Lage- und Materialbestimmtheit von Frostmusterböden. Schlern-Schriften, 190.
Drygalski, E., 1904 - Zum Kontinent des einigen Südens. Deutsche Südpolarexpedition. Fahrten und Forschungen des „Gauss" 1901-1903. Berlin.
Dege, W., 1941 - Landformende Vorgänge im eisnahen Gebiet Spitzbergens. Pet. Geogr. Mitt., Jhg. 87.
Dylik, J., 1958 - Problematyka badań peryglacjalnych łódzkiej grupy Polskiej Wyprawy na Spitsbergen w 1957 roku (summary: Periglacial investigations conducted in 1957 by the Łódź group of the Polish Expedition to Spitsbergen). Przegl. Geofizyczny, roczn. 3.
Gripp, K., 1926 - Über Frost und Strukturboden auf Spitzbergen. Ztschr. Ges. f. Erdkunde zu Berlin.
Gripp, K., 1927 - Beiträge zur Geologie von Spitzbergen. Abhandl. Naturwiss. Ver. Hamburg, Bd. 21.
Högbom, B., 1914 - Über die geologische Bedeutung des Frostes auf Spitzbergen. Bull. Geol. Inst. Uppsala, vol. 12.
Huxley, J. S., Odell, N. E., 1924 - Notes on surface markings in Spitsbergen. Geogr. Jour., vol. 63.
Klatka, T., 1958 - Zagadnienie pasów kamienistych na południowym wybrzeżu Hornsundu (résumé: Le problème des bandes de pierres sur la côte sud du Hornsund). Przegl. Geofizyczny, roczn. 3.
Meinardus, W., 1912 - Beobachtungen über Detritussortierung und Strukturboden auf Spitzbergen. Ztschr. Ges. f. Erdkunde zu Berlin.
Mortensen, H., 1930 - Einige Oberflächenformen in Chile und auf Spitzbergen in Rahmen einer vergleichenden Morphologie der Klimazonen. Pet. Geogr. Mitt., Ergzh. no 209.
Nordenskjöld, O., 1911 - Die schwedische Südpolarexpedition und ihre geographische Tätigkeit. Wissenschaftliche Ergebnisse der schwedischen Südpolarexpedition 1901-1903. Stockholm.
Philippi, E., 1912 - Geologische Beobachtungen auf Kerguelen. Deutsche Südpolar-Expedition 1901-1903. Berlin.
Poser, H., 1931 - Beiträge zur Kenntnis der arktischen Bodenformen. Geol. Rundschau, Bd. 22.
Poser, H., 1933 - Das Problem des Strukturbodens. Geol. Rundschau, Bd. 24.
Rathjens, C., Wissmann, W., 1929 - Oberflächenformen und Eisböden in Lappland. Pet. Geogr. Mitt., Jhg. 75.
Romanovsky, V., 1940 - Application de la théorie convective aux terrains polygonaux. Résultats de la mission au Spitzberg. C. R. Acad. Sci., 210, Paris.
Salomon, W., 1929 - Arktische Bodenformen in den Alpen. Sitzungsber. Akad. Wiss. Heidelberg.
Sörensen, T., 1935 - Bodenformen und Pflanzendecke im Nordostgrönland. Medd. om Grönland, Bd. 53.
Troll, C., 1944 - Bodenformen, Solifluktion und Frostklimate der Erde. Geol. Rundschau (Dil.-Geol. u. Klimaheft), Bd. 34.
Ule, W., 1911 - Glazialer Karre- oder Polygonboden. Ztschr. Ges. f. Erdkunde zu Berlin.
Werth, E., 1912 - Aufbau und Gestalt der Kerguelen. Deutsche Südpolar-Expedition 1901-1903. Berlin.
