Przykład rzeźby peryglacjalnej na Wyżynie Łódzkiej

Abstrakt

Artykuł w języku francuskim.

TYTUŁ ORYGINALNY: Exemple du modelé périglaciaire du plateau de Łódź

Przedstawiono szczegółową mapę fragmentu strefy krawędziowej Wyżyny Łódzkiej jako przykład rzeźby peryglacjalnej Polski Środkowej. Na podłożu zbudowanym z piasków, żwirów i iłów plejstoceńskich stwierdzono szereg śladów morfogenezy peryglacjalnej w postaci pokryw rumoszu in situ, klinów i żył mrozowych, a także struktur kongeliflukcyjnych. W kilku lokalizacjach zaobserwowano również ścięcie utworów glacjalnych w wyniku peryglacjalnych ruchów masowych. Morfogeneza peryglacjalna związana ze stadiałem południowopoznańskim zlodowacenia warciańskiego II doprowadziła do powstania specyficznego typu rzeźby. Cechą wyróżniającą tę rzeźbę jest obecność form ukształtowanych przez procesy denudacyjne. Na mapie kolorem czarnym zaznaczono formy o cechach morfogenezy peryglacjalnej. Szczególnie uderzające jest bogactwo form martwych, takich jak niecki denudacyjne i suche doliny. Niecki i suche doliny powiązane są z dolinami rzecznymi, które prawdopodobnie ukształtowały się w okresie interglacjalnym. Doliny o przebiegu południkowym wykazują asymetrię stoków, związaną ze środowiskiem peryglacjalnym. W wyniku peryglacjalnej denudacji, która wcięła się w stoki Wyżyny, jej krawędź cofnęła się w kierunku południowym. Na przedpolu Wyżyny, na północ od krawędzi, wyróżniono trzy poziomy spłaszczeń stokowych (na mapie przedstawiono tylko dwa wyższe). Możliwe, że poziomy te można powiązać z występowaniem oscylacji klimatycznych w okresie ostatniego zlodowacenia. Jednak na podstawie analizy tak niewielkiego fragmentu trudno jest wyciągnąć wnioski dotyczące skali tych oscylacji.