„Chłop polski w Europie i Ameryce” a brak kwestii przywództwa etnicznego

Słowa kluczowe: strumienie migracji, struktura klasowa, chłopi, przywództwo, społeczności migranckie, kompletność instytucjonalna

Abstrakt

Thomas i Znaniecki zainteresowali się badawczo problematyką migracji międzynarodowych mniej więcej w tym samym czasie, to znaczy na początku XX wieku. Od rozpoczęcia współpracy, skupiali się, przez całą dekadę, na emigracji z ziem polskich do Europy Zachodniej, a później do USA, jednej klasy społecznej – chłopów. Zainteresowania Znanieckiego kwestiami etnicznymi (w tym narodowymi) trwały również i po I wojnie światowej. Thomas skoncentrował się natomiast na innych, ogromnie ważnych z punktu widzenia socjologii i psychologii społecznej zagadnieniach, co przyczyniło się do wzmocnienia jego prestiżu jako teoretyka społecznego, i tylko w ograniczonym zakresie kontynuował swe wcześniejsze teoretyczne zainteresowania „typami imigrantów”. Publikował pod innymi nazwiskami. Stąd niniejszy artykuł skupia się na dorobku Znanieckiego. Wydaje się absurdem pytanie o to, dlaczego Thomas i Znaniecki nie badali czegoś innego niż to, co interesowało ich przede wszystkim – czemu nie studiowali losów innych niż chłopi polskich grup klasowych, aktywnie uczestniczących w migracjach międzynarodowych. Jednakże istnieją dobre powody aby spytać o to, dlaczego sposób zorganizowania zbiorowości polskich imigrantów do Ameryki nie został głębiej przebadany pod względem teoretycznym w klasycznym Dziele. W opinii autora niniejszego artykułu, gdyby Znaniecki był bardziej socjologicznie zainteresowany niektórymi tematami (jak na przykład przywództwo), które później stały się dla niego bardzo ważne, trafniej przebadałby procesy społecznej organizacji zbiorowości migracyjnych.

Bibliografia

Allport Gordon W. 1942. The use of personal documents in psychological science. New York: Social Science Research Council, Bulletin 49.

Babiński Grzegorz. 1988. Instytucje i organizacje polonijne. In: Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność, H. Kubiak, E. Kusielewicz, T. Gromada (eds.), 177–202. Wrocław et al.: Ossolineum.

Babiński Grzegorz. 1988a. Prasa polonijna w Stanach Zjednoczonych Ameryki. In: Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność. H. Kubiak, E. Kusielewicz, T. Gromada (eds.), 239–260. Wrocław et al.: Ossolineum.

Babiński Grzegorz. 2009. Polonia w USA na tle przemian amerykańskiej etniczności. Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM.

Bauman Zygmunt. 1998. Globalization. New York: Columbia University Press.

Blumer Herbert. 1939. Blumer’s Analysis. In: Critiques of research in the social sciences: An appraisal of Thomas and Znaniecki’s “The Polish peasant in Europe and America”, H. Blumer

(ed.), 3–82. New York: Social Science Research Council, Bulletin 44. Blumer Herbert. 1969. Symbolic interactionism. Perspective and method. Berkeley et al.: University of California Press.

Blumer Herbert. 1979. Introduction to the Transaction Edition. In: Critiques of research in the social sciences: An appraisal of Thomas and Znaniecki’s “The Polish peasant in Europe and America”. H. Blumer (ed.), v-xxxviii. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers.

Breton Raymond. 1964. “Institutional completeness of ethnic communities and the personal relations of immigrants”. American Journal of Sociology 70, 2: 193–205.

Brożek Andrzej. 1985. Polish Americans. Warszawa: Interpress.

Chałasiński Józef. 1976. Polonia amerykańska. In: Chłop polski w Europie i Ameryce. Tom I., William I. Thomas, Florian Znaniecki, 7–29. Warszawa: LSW.

Coser Lewis A. 1977. Masters of sociological thought. Ideas in historical and social context. San Diego et al.: Harcourt.

Crawley Heaven, Dimitris Skleparis. 2017. “Refugees, migrants, neither, both: categorical fetishism and the politics of bounding in Europe’s ‘migration crisis’”. Journal of Ethnic and Migration Studies, DOI: 10.1080/1369183X2017.1348224.

Cygan Mary. 1989. Political and cultural leadership in an immigrant community: Polish–American socialism, 1880–1950. Ph.D. Dissertation. Evanston, Ill: Northwestern University.

Davies Norman. 1982. God’s playground. A History of Poland. Volume II: 1975 to the present. New York: Columbia University Press.

Dulczewski Zygmunt (ed.). 1986. A Commemorative book in honor of Florian Znaniecki on the centenary of his birth. Poznań: UA M.

Favell, Adrian, Miriam Feldblum, Michael Peter Smith. 2006. The human face of global mobility: A research agenda. In: The human face of global mobility, M.P. Smith, A. Favell (ed.), 1–25. New Brunswick and London: Transaction Publishers.

Glazer Nathan, Daniel P. Moynihan. 1963. Beyond the melting pot. The Negroes, Puerto Ricans, Jews, Italians, and Irish in New York City. Cambridge, MA: Harvard University Press and the MIT Press.

Gottschalk Louis R., Clyde Kluckhohn, Robert Angell. 1945. The use of personal documents in history, anthropology, and sociology. New York: Social Science Research Council, Bulletin 53.

Greene Victor R. 1987. American immigrant leaders 1800–1910. Marginality and identity. Baltimore and London: The John Hopkins University Press.

Groniowski Krzysztof. 1988. Struktura społeczno-zawodowa Polonii amerykańskiej. In: Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność. H. Kubiak, E. Kusielewicz, T. Gromada (eds.), 99–121. Wrocław et al.: Ossolineum.

Hałas Elżbieta. 2014. „Wychowanie i kultura demokratyczna. Zarys poglądów Floriana Znanieckiego”. Zoon Politicon 5: 123–130.

Hałas Elżbieta (ed.). 1999. Teoria socjologiczna Floriana Znanieckiego a wyzwania XXI wieku. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Hałas Elżbieta, Andrzej Kojder (eds.). 2010. Socjologia humanistyczna Floriana Znanieckiego: przesłanie dla współczesności. Warszawa: KS PAN i PTS.

Kwilecki Andrzej, Bohdan Czarnocki (eds.). 1989. The humanistic sociology of Florian Znaniecki. Polish period 1920–1939. Warszawa and Poznań: PWN.

Lenhardt Gero. 1986. Theoretical perspectives of ethnic integration. A comparative view on W.I. Thomas, F. Znaniecki: The Polish peasant in Europe and America and M. Weber: Theory of ethnic groups (Chapt. V of economy and society). In: A commemorative book in honor of Florian Znaniecki on the centenary of his birth, Z. Dulczewski (ed.), 304–306. Poznań: UA M.

Lindenberg Siegwart, James S. Coleman, Stefan Nowak (eds.). 1986. Approaches to social theory. Based on the W.I. Thomas and Florian Znaniecki memorial conference on social theory. New York: Russell Sage Foundation.

Łukasiewicz Krzysztof. 2008. Wstęp. W: Wokół koncepcji kultury Floriana Znanieckiego, K. Łukasiewicz (ed.), 5–17. Wrocław: Arboretum.

Łukasiewicz Krzysztof (ed.). 2008. Wokół koncepcji kultury Floriana Znanieckiego. Wrocław: Arboretum.

Miąso Józef. 1977. The history of the education of Polish immigrants in the United States. New York: The Kosciuszko Foundation and Warszawa: PWN – Polish Scientific Publishers.

Nagiel Henryk. 1894. Dziennikarstwo polskie w Ameryce i jego 30-letnie dzieje. Chicago: Komitet Centralny Obesłania Wystawy Lwowskiej przez Polonię Amerykańską. Spółka Nakładowa Wydawnictwa Polskiego w A meryce.

Paczkowski Andrzej. 1977. Prasa polonijna w latach 1870–1939. Warszawa: Biblioteka Narodowa.

Park Robert E., Herbert A. Miller. 1921. Old world traits transplanted. New York: Harper.

Pilch Andrzej. 1988. Emigracja z ziem polskich do Stanów Zjednoczonych Ameryki od lat pięćdziesiątych XIX wieku do r. 1918. W: Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność, H. Kubiak, E. Kusielewicz, T. Gromada (eds.), 37–43. Wrocław et al.: Ossolineum.

Pilch Andrzej (ed.). 1984. Emigracja z ziem polskich w czasach nowożytnych i najnowszych (XVIII–XX w.). Warszawa: PWN.

Praszałowicz Dorota. 1988. Przemiany oświaty polonijnej w Stanach Zjednoczonych Ameryki. W: Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność. H. Kubiak, E. Kusielewicz, T. Gromada (eds.), 203–238. Wrocław et al.: Ossolineum.

Praszałowicz Dorota. 2009. „Polish American sisterhoods: The Americanization process.” US Catholic Historian 27, 3: 45–57.

Pyszczek Grzegorz. 2016. “Floriana Znanieckiego wizja reorganizacji kulturowej”. Humaniora. Czasopismo Internetowe 1(13): 51–67.

Richmond Anthony H. 1994. Global apartheid. Refugees, racism, and the New World Order. Toronto et al.: Oxford University Press.

Rutten, Mario, Sanderien Verstappen. 2014. “Middling migration: Contradictory mobility experiences of Indian youth in London”. Journal of Ethnic and Migration Studies 40, 8: 1217–1235.

Schneider Dorothee. 2007. “Polish peasant into Americans: U.S. citizenship and Americanization among Polish immigrants in the inter-war era”. Polish Sociological Review 2(158): 159–171.

Sinatti Giulia. 2008. “The Polish peasant revisited. Thomas and Znaniecki’s classic in the light of contemporary transnational migration theory”. Sociologica 2. DOI: 10.2383/27725.

Sochacki Olgierd (ed.). 1996. Socjologia polityczna Floriana Znanieckiego a współczesna polityka. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe.

Thomas William I., Florian Znaniecki. 1918. The Polish peasant in Europe and America. Volume I. Primary group organization. Boston: Richard G. Badger. The Gorham Press.

Thomas William I., Florian Znaniecki. 1920. The Polish peasant in Europe and America. Volume IV. Disorganization and reorganization in Poland. Boston: Richard G. Badger. The Gorham Press.

Thomas William I., Florian Znaniecki. 1920a. The Polish peasant in Europe and America. Volume V. Organization and disorganization in America. Boston: Richard G. Badger. The Gorham Press.

Walaszek Adam. 1983. Reemigracja ze Stanów Zjednoczonych do Polski po I wojnie światowej 1919–1924. Kraków: PWN (Zeszyty Naukowe UJ).

Walaszek Adam. 1988. Polscy robotnicy, praca i związki zawodowe w Stanach Zjednoczonych Ameryki, 1880–1922. Wrocław et al.: Ossolineum.

Walaszek Adam. 2007. Migracje Europejczyków 1650–1914. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Walaszek Adam (ed.). 2001. Polska diaspora. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Znaniecki Florian. 1934. „Kierownictwo a zwolennictwo we współpracy twórczej.” Kultura i Wychowanie 4: 277–294. English original version published as Leadership and Fellowship in Creative Cooperation, 122–138. In: Znaniecki 1998.

Znaniecki Florian. 1952. Cultural sciences. Their origin and development. Urbana: University of Illinois Press.

Znaniecki Florian. 1952a. Modern nationalities. A sociological study. Urbana: The University of Illinois.

Znaniecki Florian. 1973 [1928]. Socjologia wychowania. Vol. I Wychowujące społeczeństwo; Vol. II Urabianie osoby wychowanka. Warszawa: PWN.

Znaniecki Florian. 1998 [1933]. Education and social change, edited and introduced by Elżbieta Hałas. Frankfurt am Main: Peter Lang.

Zunz Olivier. 1982. The Changing face of inequality. Urbanization, industrial development and immigrants in Detroit, 1880–1920. Chicago, Ill.: University of Chicago Press.

Opublikowane
2019-12-23
Dział
Artykuły